Bộ Tài chính đề xuất miễn thuế tối thiểu toàn cầu với loạt dự án BOT điện

Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 107 về áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu. Điểm đáng chú ý là đề xuất miễn áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đối với các dự án BOT nhà máy điện có bảo lãnh Chính phủ.

Theo đề xuất, số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa phải nộp đối với các dự án BOT điện thuộc diện này sẽ được xác định bằng 0 đồng. Bộ Tài chính cho rằng đây là giải pháp cần thiết để Việt Nam thực hiện đúng các cam kết đã ký với nhà đầu tư, đồng thời tránh nguy cơ phát sinh tranh chấp quốc tế và không làm tăng giá điện do phải kích hoạt cơ chế bồi hoàn theo các hợp đồng BOT.

Lý giải đề xuất trên, Bộ Tài chính cho biết trong giai đoạn 2005-2015, Việt Nam đứng trước nhu cầu cấp thiết phải phát triển nguồn điện nhằm bảo đảm an ninh năng lượng. Trong bối cảnh nguồn lực nhà nước còn hạn chế, Chính phủ đã chủ trương thu hút đầu tư tư nhân, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài, tham gia các dự án BOT nhà máy điện.

Phần lớn các dự án BOT điện được phê duyệt và lựa chọn nhà đầu tư trong giai đoạn 2005-2015. Trong đó, Mông Dương 2 là dự án đầu tiên ký hợp đồng BOT vào năm 2011, trong khi Vũng Áng 2 được ký vào năm 2020. Theo Bộ Tài chính, toàn bộ quá trình ký kết hợp đồng BOT và các văn bản bảo lãnh của Chính phủ đều tuân thủ quy định, trong đó có cam kết duy trì ổn định chính sách hoặc có cơ chế xử lý nếu thay đổi chính sách làm ảnh hưởng đến quyền lợi nhà đầu tư.

Tuy nhiên, khi Việt Nam triển khai thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, các tác động tài chính đặc thù đối với các dự án BOT điện chưa được xác định và đánh giá đầy đủ nên chưa được xem xét miễn trừ. Điều này khiến nhiều dự án phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung với quy mô lớn.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, tổng số thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung dự kiến phải nộp của 6/7 dự án BOT điện lên tới khoảng 425,83 triệu USD, tương đương hơn 11.000 tỷ đồng. Trong đó, dự án Mông Dương 2 dự kiến phải nộp thêm 14,4 triệu USD đến năm 2040, Vĩnh Tân 1 khoảng 65 triệu USD đến năm 2043, Nghi Sơn 2 khoảng 189,53 triệu USD đến năm 2047, Vân Phong khoảng 10 triệu USD đến năm 2049, Vũng Áng 2 khoảng 52,9 triệu USD trong giai đoạn 2033-2040 và Hải Dương khoảng 94 triệu USD.

Bộ Tài chính cho biết các dự án BOT điện đều có quy mô công suất và tổng vốn đầu tư lớn, trong đó khoảng 75-80% vốn được huy động từ các tổ chức tín dụng quốc tế. Việc phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung sẽ làm suy giảm dòng tiền của dự án, ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ hoàn vốn nội bộ (IRR), đồng thời tác động đến các tổ chức cấp tín dụng.

Theo cơ quan này, nếu các bên liên quan không đạt được thỏa thuận về biện pháp xử lý, Việt Nam có thể đối mặt với nguy cơ phát sinh nghĩa vụ bồi thường theo các cam kết trong hợp đồng BOT và bảo lãnh của Chính phủ. Vì vậy, Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ báo cáo Quốc hội xem xét miễn áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đối với các dự án BOT điện có bảo lãnh Chính phủ.

Bộ Tài chính cũng cho biết đề xuất này phù hợp với hướng dẫn của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), trong đó cho phép các quốc gia có cơ chế xử lý linh hoạt đối với một số trường hợp đặc thù nhưng vẫn bảo đảm mục tiêu của chính sách thuế tối thiểu toàn cầu.

Theo dự thảo, các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu euro trở lên vẫn tiếp tục áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa theo quy định chung. Tuy nhiên, phần thuế phân bổ cho các dự án BOT điện có bảo lãnh Chính phủ sẽ được xác định bằng 0 đồng; trường hợp doanh nghiệp BOT là pháp nhân duy nhất thì toàn bộ số thuế bổ sung tối thiểu nội địa phát sinh cũng sẽ bằng 0 đồng.

Việt Nam bắt đầu áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu từ năm 2024 với mức thuế suất tối thiểu 15% đối với các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu euro trở lên. Đề xuất sửa đổi lần này nhằm xử lý riêng nhóm dự án BOT điện có các cam kết đặc thù với Nhà nước, thay vì thay đổi nguyên tắc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu đối với các doanh nghiệp khác.