Bộ Tài chính đề xuất gia hạn giảm thuế xăng dầu thêm 3 tháng để hạ áp lực lạm phát
Bộ Tài chính đề xuất kéo dài chính sách giảm một số loại thuế đối với xăng dầu đến hết ngày 30/9 nhằm tránh cú sốc tăng giá khi các ưu đãi hiện hành hết hiệu lực. Theo cơ quan này, nếu khôi phục đồng loạt các sắc thuế, giá xăng dầu có thể tăng mạnh.
Trong bối cảnh giá dầu thế giới hạ nhiệt nhưng rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu, Bộ Tài chính đề xuất kéo dài chính sách giảm một số loại thuế đối với xăng dầu đến hết ngày 30/9/2026. Mục tiêu không chỉ là hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, mà còn tạo "vùng đệm" để tránh cú sốc giá có thể làm chệch mục tiêu kiểm soát lạm phát.
Theo dự thảo tờ trình Nghị quyết vừa được Bộ Tài chính trình Chính phủ, thời gian áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), thuế bảo vệ môi trường (BVMT), thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay sẽ được kéo dài thêm ba tháng, từ ngày 1/7 đến hết ngày 30/9/2026.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh các chính sách giảm thuế hiện hành sẽ hết hiệu lực từ cuối tháng 6. Nếu toàn bộ các sắc thuế được khôi phục ngay về mức trước khi xảy ra xung đột Trung Đông, giá bán lẻ xăng dầu trong nước có nguy cơ tăng mạnh, bất chấp giá dầu thế giới đã giảm đáng kể so với giai đoạn cao điểm.
Theo Bộ Tài chính, giá xăng dầu trong nước hiện vẫn chịu ảnh hưởng bởi lượng hàng dự trữ được nhập khẩu với giá cao trước đây. Trong khi đó, nguồn hàng mới theo mặt bằng giá thấp hơn cần thêm thời gian vận chuyển, đàm phán và phân phối, khiến diễn biến giá bán lẻ thường có độ trễ so với giá dầu thế giới.
Bộ cũng cho rằng dù Mỹ và Iran đã đạt được những bước tiến ban đầu trong tiến trình hòa bình và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz từng bước được khôi phục, nguy cơ căng thẳng tái bùng phát vẫn chưa được loại trừ. Điều này đồng nghĩa thị trường năng lượng toàn cầu vẫn có thể biến động mạnh trong thời gian tới.
Theo tính toán của cơ quan quản lý, nếu khôi phục toàn bộ các sắc thuế về mức trước xung đột, giá xăng dầu trong nước có thể tăng bình quân khoảng 35% so với mặt bằng giá ngày 18/6. Trong đó, xăng E10 có thể tăng tới 47,36%, xăng E5 tăng khoảng 43%, còn dầu diesel tăng tới 67,2%.
Kịch bản này không chỉ làm chi phí nhiên liệu tăng mạnh mà còn tạo áp lực lên mặt bằng giá chung. Bộ Tài chính ước tính CPI bình quân năm 2026 có thể tăng thêm khoảng 0,78 điểm phần trăm, gây khó khăn cho mục tiêu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ phục hồi sản xuất, kinh doanh.
Vì vậy, Bộ Tài chính đưa ra bốn phương án điều chỉnh chính sách thuế nhưng kiến nghị Chính phủ lựa chọn phương án thứ hai. Theo đó, thuế nhập khẩu MFN tiếp tục duy trì ở mức 0%, thuế bảo vệ môi trường giữ ở mức 0 đồng, chưa áp dụng thuế VAT đối với xăng dầu, trong khi thuế tiêu thụ đặc biệt được khôi phục theo mức thông thường đối với xăng.
Theo cơ quan soạn thảo, việc giữ thuế nhập khẩu ở mức 0% sẽ giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn cung ngoài khu vực ASEAN, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng. Việc tiếp tục chưa áp dụng thuế VAT cũng được kỳ vọng giúp giảm chi phí vận tải, logistics và sản xuất, qua đó hỗ trợ sức mua của nền kinh tế.
Đối với thuế bảo vệ môi trường, đây là khoản thu tuyệt đối trên mỗi lít xăng dầu nên việc tiếp tục miễn thu sẽ giúp giảm trực tiếp giá bán lẻ. Trong khi đó, việc khôi phục thuế tiêu thụ đặc biệt chỉ tác động đến xăng, không áp dụng với dầu diesel và nhiều loại nhiên liệu phục vụ sản xuất nên ảnh hưởng tới chi phí đầu vào của doanh nghiệp được đánh giá ở mức hạn chế.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu áp dụng phương án được đề xuất, ngân sách nhà nước sẽ giảm thu khoảng 15.400 tỷ đồng trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến hết ngày 30/9 so với kịch bản khôi phục toàn bộ các sắc thuế. Đổi lại, giá xăng dầu bình quân chỉ tăng khoảng 5%, trong đó xăng E10 tăng khoảng 7%, xăng E5 tăng khoảng 8%, còn dầu diesel cơ bản không thay đổi.
Với mức điều chỉnh này, CPI dự kiến chỉ tăng thêm khoảng 0,11 điểm phần trăm, thấp hơn đáng kể so với phương án khôi phục toàn bộ các loại thuế. Theo Bộ Tài chính, đây là giải pháp dung hòa giữa yêu cầu bảo đảm nguồn thu ngân sách và mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới vẫn còn nhiều yếu tố khó lường.
Việc kéo dài chính sách giảm thuế thêm ba tháng vì vậy được xem là khoảng thời gian chuyển tiếp để thị trường thích ứng với diễn biến mới của giá dầu thế giới. Nếu rủi ro địa chính trị tiếp tục hạ nhiệt và nguồn cung năng lượng ổn định hơn, các sắc thuế có thể được đưa trở lại trạng thái bình thường theo lộ trình, thay vì tạo ra một cú sốc giá đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Nguyễn Huyền
