Bộ Công Thương đề xuất phân bổ dần khoản lỗ gần 45.000 tỷ đồng của EVN vào giá điện

Tại hồ sơ thẩm định dự án sửa đổi Luật Điện lực gửi Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương cho rằng giá điện bán lẻ cần phản ánh sát hơn biến động chi phí đầu vào, bảo đảm doanh nghiệp điện lực có lợi nhuận hợp lý để duy trì hoạt động và tái đầu tư. Theo đề xuất, các khoản chi phí chưa được tính hết trong một lần điều chỉnh sẽ được cộng dồn, phân bổ dần vào các lần tăng giá sau thay vì ghi nhận ngay trong một kỳ.

Cơ chế này cũng áp dụng với các khoản chi phí tồn đọng phát sinh trước khi luật sửa đổi có hiệu lực. Đây được xem là cơ sở pháp lý để xử lý phần lỗ lớn tích tụ tại EVN trong giai đoạn 2022-2023, khi giá điện nhiều lần được giữ ở mức thấp nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế và ổn định an sinh xã hội sau đại dịch Covid-19.

Theo Bộ Công Thương, riêng giai đoạn 2022-2023, EVN lỗ khoảng 50.029 tỷ đồng do chi phí đầu vào tăng mạnh, đặc biệt là giá than nhập khẩu và giá khí leo thang sau xung đột Nga - Ukraine. Trong khi đó, giá bán lẻ điện được điều chỉnh với biên độ hạn chế, thấp hơn đáng kể so với mức tăng chi phí thực tế.

Nhờ kết quả kinh doanh cải thiện trong năm 2024, khoản lỗ lũy kế tại công ty mẹ EVN đã giảm xuống còn khoảng 44.792 tỷ đồng. Tuy vậy, áp lực tài chính vẫn hiện hữu khi ngành điện đang bước vào chu kỳ đầu tư lớn cho nguồn điện mới, hạ tầng truyền tải và các dự án chuyển dịch năng lượng.

Bộ Công Thương cho biết việc phân bổ chi phí tồn đọng sẽ được thực hiện theo từng thời điểm, có thể tính toàn bộ hoặc một phần với biên độ nhỏ để hạn chế tác động đột ngột tới người dân và doanh nghiệp. Cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh trong các điều kiện thuận lợi, như thủy văn tích cực giúp giảm chi phí phát điện, việc phân bổ các khoản chi phí này chưa chắc dẫn tới tăng giá điện tương ứng.

Đây không phải lần đầu cơ chế này được đề xuất. Trước đó, khi sửa đổi Nghị định 72 về điều hành giá điện vào năm ngoái, Bộ Công Thương từng đưa ra phương án cho phép phân bổ khoảng 44.800 tỷ đồng chi phí chưa được tính đủ trong giai đoạn 2022-2024 vào các kỳ điều chỉnh giá điện sau này. Tuy nhiên, đề xuất khi đó nhận nhiều ý kiến trái chiều do chưa có cơ sở pháp lý và thực tiễn rõ ràng cho việc đưa các khoản lỗ tồn đọng vào cấu phần giá bán lẻ điện.

Việc sửa Luật Điện lực lần này vì vậy không chỉ liên quan đến câu chuyện giá điện, mà còn phản ánh áp lực tái cân bằng tài chính của ngành năng lượng. Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, bài toán đặt ra là vừa bảo đảm khả năng huy động vốn cho hệ thống điện, vừa kiểm soát tác động lan tỏa tới lạm phát và chi phí sản xuất của nền kinh tế.