Bộ Công Thương đề xuất doanh nghiệp tự quyết giá xăng dầu

Bộ Công Thương vừa hoàn thiện dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu (ngày 20/7), trong đó đề xuất thay đổi căn bản cơ chế điều hành giá. Thay vì Nhà nước công bố giá cơ sở làm căn cứ điều hành như hiện nay, doanh nghiệp sẽ được chủ động quyết định và công bố giá bán theo nguyên tắc thị trường, còn cơ quan quản lý tập trung vào giám sát và hậu kiểm.

Theo dự thảo, thương nhân đầu mối được quyền quyết định giá bán buôn và giá bán lẻ trong hệ thống phân phối theo quy định của pháp luật về giá. Thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối cũng được quyền tự quyết giá bán lẻ.

Tuy nhiên, quyền tự chủ về giá vẫn đi kèm các giới hạn nhằm bảo đảm cạnh tranh và kiểm soát thị trường. Cụ thể, thương nhân phân phối thuộc hệ thống của doanh nghiệp đầu mối không được bán lẻ cao hơn mức giá do chính thương nhân đầu mối công bố.

Đối với khu vực xa cảng, xa kho đầu mối hoặc xa cơ sở sản xuất xăng dầu, nơi phát sinh thêm chi phí vận chuyển và tạo nguồn, dự thảo cho phép doanh nghiệp đầu mối được điều chỉnh giá bán thực tế để bù đắp chi phí nếu các khoản này hợp lý, hợp lệ và đã được kiểm toán. Tuy nhiên, mức giá điều chỉnh không được vượt quá 2% so với giá bán lẻ mà chính doanh nghiệp công bố tại cùng thời điểm.

Tại các địa bàn này, thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của doanh nghiệp đầu mối cũng không được bán cao hơn mức giá bán lẻ cao nhất mà thương nhân đầu mối công bố trên cùng địa bàn và cùng thời điểm.

Bên cạnh việc trao thêm quyền quyết định giá, dự thảo cũng thiết lập cơ chế quản lý mới dựa trên kê khai và công khai thông tin. Sau mỗi lần điều chỉnh giá, thương nhân đầu mối phải kê khai giá bán lẻ (riêng dầu mazut là giá bán buôn) với Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh nơi có hệ thống phân phối. Thương nhân phân phối ngoài hệ thống đầu mối cũng phải kê khai với UBND nơi đặt trụ sở chính và nơi có mạng lưới phân phối.

Việc công bố giá phải được thực hiện trước thời điểm điều chỉnh, trong khi kê khai giá phải hoàn tất trong một ngày làm việc kể từ khi điều chỉnh. Đồng thời, các doanh nghiệp phải kết nối dữ liệu kê khai giá với cơ quan quản lý theo quy định của Bộ Công Thương.

Dự thảo cũng quy định rõ công thức xác định giá bán xăng dầu. Theo đó, giá bán được hình thành từ giá mua xăng dầu, cộng chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các khoản thuế như thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng cùng các loại thuế khác (nếu có).

Trong tờ trình, Bộ Công Thương cho biết việc sửa đổi cơ chế điều hành nhằm khắc phục những bất cập của cơ chế giá cơ sở hiện hành, tăng tính minh bạch và nâng cao quyền tự chủ của doanh nghiệp, đồng thời vẫn duy trì công cụ quản lý nhà nước thông qua cơ chế kê khai, thanh tra và giám sát theo Luật Giá.

Hiện nay, Nhà nước vẫn công bố giá cơ sở định kỳ; thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyết định giá bán nhưng không được vượt mức giá điều hành. Giá xăng dầu được điều chỉnh vào thứ Năm hằng tuần, trường hợp thị trường biến động bất thường, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Thủ tướng xem xét quyết định thời điểm điều hành phù hợp.