Việt Nam cần 700 tỷ USD cho "Net Zero": Khai mở thị trường vốn xanh quốc tế

Cam kết đưa phát thải ròng về mức "0" vào năm 2050 đang đặt ra yêu cầu huy động nguồn lực tài chính chưa từng có đối với Việt Nam. Theo nhiều ước tính, tổng nhu cầu vốn cho quá trình chuyển đổi xanh trong những thập niên tới lên tới khoảng 700 tỷ USD, tương đương hàng chục tỷ USD mỗi năm.

Con số này vượt xa khả năng đáp ứng của ngân sách nhà nước cũng như hệ thống tín dụng truyền thống, khiến việc thu hút các dòng vốn quốc tế trở thành một trong những yếu tố quyết định đối với tiến trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Đó cũng là nội dung trọng tâm được nhiều chuyên gia, tổ chức tài chính và doanh nghiệp trao đổi tại Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026 với chủ đề "Nơi dòng vốn xanh kết nối cơ hội đầu tư".

Cần một "hệ sinh thái" để vốn được giải ngân

Theo các chuyên gia tham dự hội nghị, thách thức của Việt Nam không đơn thuần nằm ở việc tìm kiếm nhà đầu tư, mà là tạo dựng các điều kiện để dòng vốn quốc tế có thể chảy vào các dự án trong nước.

Những điều kiện đó bao gồm khung pháp lý rõ ràng, tiêu chuẩn đánh giá dự án xanh theo thông lệ quốc tế, hệ thống dữ liệu minh bạch, cơ chế xếp hạng tín nhiệm, cũng như năng lực chuẩn bị dự án đáp ứng yêu cầu của các tổ chức tài chính toàn cầu.

Hội nghị năm nay quy tụ hơn 200 đại biểu là đại diện cơ quan quản lý, định chế tài chính, quỹ đầu tư quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp để thảo luận về việc phát triển hạ tầng tài chính xanh, tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế cũng như nâng cao tính khả thi của các dự án xanh tại Việt Nam.

Phát biểu tại sự kiện, ông Hà Huy Cường, Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank, cho rằng Việt Nam đang đứng trước thời điểm quan trọng khi đồng thời theo đuổi hai mục tiêu lớn: xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam và thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050.

Theo ông, tài chính xanh không còn là lựa chọn mang tính xu hướng mà đang trở thành điều kiện cần cho quá trình phát triển bền vững.

Ông Cường cũng chỉ ra hai sức ép lớn mà nền kinh tế đang phải đối mặt. Một là tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu đối với tăng trưởng kinh tế. Hai là nhu cầu vốn rất lớn cho quá trình chuyển đổi xanh, trong khi nguồn lực từ ngân sách nhà nước không thể đáp ứng toàn bộ.

Theo đó, để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng "0", Việt Nam cần sự tham gia của nhiều thành phần trong hệ sinh thái tài chính, từ ngân hàng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp đến các định chế tài chính phát triển và khu vực tư nhân.

Hướng tới trung tâm tài chính xanh của khu vực

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội nghị là định hướng phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) như một đầu mối kết nối các dòng vốn quốc tế với các dự án xanh của Việt Nam nói chung và TP. Hồ Chí Minh nói riêng.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, trung tâm này được định hình như một nền tảng giúp dòng vốn quốc tế được huy động, phân bổ và giải ngân minh bạch cho các dự án phát triển bền vững.

Mục tiêu đến năm 2030 là đưa VIFC-HCMC trở thành trung tâm tài chính xanh và chuyển đổi hàng đầu dành cho các nền kinh tế mới nổi tại châu Á.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc xây dựng khung chính sách tài chính xanh, chuẩn hóa tiêu chí đánh giá dự án và phát triển các công cụ tài chính bền vững được xem là những nền tảng quan trọng.

Thêm các mắt xích kết nối vốn quốc tế

Bên cạnh các phiên thảo luận chính sách, hội nghị cũng ghi nhận một số thỏa thuận hợp tác nhằm mở rộng mạng lưới huy động vốn xanh.

Đáng chú ý, Nam A Bank và Quỹ Đầu tư Thụy Sĩ cho các thị trường mới nổi (SIFEM) đã ký kết thỏa thuận đối tác chiến lược. Theo các bên, hợp tác này hướng tới việc tăng cường nguồn vốn dài hạn cho các dự án chuyển đổi xanh và phát triển bền vững tại Việt Nam.

Trong khi đó, FiinGroup đã trao ý định thư hợp tác với Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC – HCMC) với mong muốn hợp tác phát triển hạ tầng thị trường và hệ sinh thái dịch vụ tài chính tại VIFC-HCMC.

Trên nền tảng năng lực về dữ liệu tài chính, thông tin doanh nghiệp, phân tích, công nghệ, xếp hạng tín nhiệm và đánh giá độc lập, hai bên dự kiến triển khai các sáng kiến nhằm nâng cao tính minh bạch, phát triển các cơ hội đầu tư đáp ứng yêu cầu của thị trường và hỗ trợ kết nối cơ hội đầu tư với các nguồn vốn quốc tế.

Song song đó, FiinRatings, đơn vị thành viên của FiinGroup và đối tác chiến lược của S&P Global cùng Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI) công bố định hướng triển khai chương trình hợp tác hỗ trợ phát triển hệ sinh thái tài chính bền vững tại Việt Nam.

Tiếp nối Biên bản ghi nhớ ký kết năm 2022, hai bên dự kiến sẽ mở rộng hoạt động hợp tác tập trung vào nâng cao mức độ sẵn sàng của các dự án xanh, thúc đẩy áp dụng các nguyên tắc và thông lệ quốc tế đối với công cụ tài chính bền vững, đồng thời tăng cường năng lực cho các tổ chức phát hành và thành viên thị trường.

Thị trường vốn xanh cần nhiều hơn các cam kết

Các chuyên gia đánh giá, trong bối cảnh nhu cầu đầu tư cho chuyển đổi năng lượng, hạ tầng xanh và thích ứng biến đổi khí hậu ngày càng lớn, khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế sẽ phụ thuộc nhiều vào chất lượng của thị trường tài chính trong nước.

Không chỉ các doanh nghiệp quy mô lớn, khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng cần được tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn xanh nếu muốn quá trình chuyển đổi diễn ra trên diện rộng.

Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, các định chế tài chính, tổ chức xếp hạng tín nhiệm và cộng đồng doanh nghiệp trong việc xây dựng một hệ sinh thái minh bạch, có khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Trong bối cảnh nhiều quỹ đầu tư toàn cầu đang ưu tiên các khoản đầu tư gắn với phát triển bền vững, việc hoàn thiện hạ tầng tài chính xanh được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam nâng cao sức hấp dẫn đối với dòng vốn dài hạn.

Bài toán 700 tỷ USD vì vậy không chỉ là câu chuyện huy động nguồn tiền, mà còn là quá trình xây dựng niềm tin của nhà đầu tư thông qua khung chính sách ổn định, tiêu chuẩn minh bạch và các dự án đủ chất lượng để sẵn sàng tiếp nhận dòng vốn quốc tế. Nếu những điều kiện này được hoàn thiện đồng bộ, thị trường vốn xanh có thể trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng bền vững của nền kinh tế trong nhiều thập niên tới.

Chia sẻ về ý nghĩa của các thỏa thuận hợp tác cũng như vai trò khởi xướng diễn đàn, ông Võ Hoàng Hải, Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank, cho biết ngân hàng định hướng mở rộng vai trò từ một tổ chức cung ứng tín dụng sang kết nối các nguồn lực tài chính phục vụ phát triển bền vững.

Theo ông Hải, việc duy trì Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam thường niên nhằm tạo diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý, các tổ chức tài chính quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách giữa định hướng chính sách, nhu cầu vốn và các cơ hội đầu tư.