SSI chỉ ra thước đo quan trọng nhất của chứng khoán Việt Nam với dòng vốn ngoại

Kỳ vọng nâng hạng có thể giúp thị trường chứng khoán Việt Nam thu hút sự quan tâm của các quỹ đầu tư quốc tế, nhưng theo SSI Research, điều đó chưa đủ để dòng vốn thực sự chảy vào thị trường. Báo cáo cho rằng yếu tố quyết định nằm ở tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) - thước đo phản ánh lượng cổ phiếu mà nhà đầu tư có thể tiếp cận và giao dịch trên thị trường.

Theo SSI Research, quy mô vốn hóa của thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt khoảng 10,573 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, tăng 6% so với đầu năm. Tuy nhiên, phần vốn hóa thực sự có thể đầu tư thấp hơn đáng kể do nhiều doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu tập trung ở Nhà nước hoặc cổ đông lớn, tỷ lệ free float còn hạn chế và không ít doanh nghiệp vẫn duy trì giới hạn sở hữu nước ngoài.

Báo cáo cho rằng quy mô vốn hóa lớn không đồng nghĩa với khả năng giải ngân của các quỹ đầu tư. Một doanh nghiệp có vốn hóa hàng tỷ USD nhưng lượng cổ phiếu tự do lưu hành thấp sẽ khiến các quỹ khó mua đủ tỷ trọng mong muốn mà không tạo biến động mạnh về giá. Vì vậy, SSI Research đánh giá tỷ trọng free float trong tổng vốn hóa mới là chỉ báo quan trọng nhất phản ánh sức hấp dẫn thực chất của thị trường Việt Nam đối với dòng vốn tổ chức.

Từ góc độ phát triển thị trường vốn, SSI Research cho rằng Việt Nam không chỉ cần mở rộng quy mô niêm yết mà còn phải gia tăng lượng cổ phiếu thực sự lưu hành trên thị trường. Theo đó, việc nâng tỷ lệ free float, cải thiện quản trị doanh nghiệp, tăng hiệu quả sử dụng vốn, thu hút thêm nhà đầu tư tổ chức và bảo vệ tốt hơn quyền lợi cổ đông sẽ quyết định khả năng hấp thụ dòng vốn trong dài hạn.

Nhận định trên được đưa ra trong bối cảnh nguồn cung cổ phiếu đang có xu hướng mở rộng. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn huy động qua thị trường chứng khoán, không bao gồm phát hành riêng lẻ, đạt khoảng 173.800 tỷ đồng, tăng 45,8% so với cùng kỳ. SSI Research cho rằng các thương vụ IPO, thoái vốn Nhà nước và việc tăng free float sẽ tiếp tục bổ sung nguồn hàng cho thị trường, nhưng nếu cầu từ các nhà đầu tư tổ chức không tăng tương ứng, mặt bằng giá cổ phiếu có thể chịu áp lực trong ngắn hạn.

Bên cạnh đó, số lượng nhà đầu tư cá nhân vẫn tiếp tục gia tăng khi cả nước có hơn 13,16 triệu tài khoản chứng khoán vào cuối tháng 5, tăng 10,8% so với cuối năm 2025. Dù vậy, SSI Research cho rằng để thị trường bước sang giai đoạn phát triển mới, vai trò của dòng vốn tổ chức trong nước và quốc tế vẫn cần được nâng lên nhằm tạo sự cân bằng và ổn định cho thị trường.

Ở góc độ vĩ mô, SSI Research nhận định Việt Nam sẽ khó duy trì mục tiêu tăng trưởng 8-10% nếu tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng. Báo cáo chỉ ra khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng tiền gửi đang ngày càng nới rộng, cho thấy dư địa của kênh huy động vốn truyền thống dần thu hẹp, trong khi thị trường vốn cần đảm nhận vai trò cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

SSI Research xây dựng ba kịch bản cho nửa cuối năm 2026. Trong kịch bản cơ sở, GDP được dự báo tăng 8,5-9%, lạm phát duy trì quanh 4,5% và tỷ giá USD/VND vẫn trong vùng kiểm soát nhờ xuất khẩu, đầu tư công và dòng vốn FDI duy trì tích cực. Ngược lại, nếu xuất khẩu suy yếu, giải ngân đầu tư công chậm hoặc giá năng lượng tăng mạnh, áp lực lên tỷ giá và lạm phát có thể quay trở lại, khiến tăng trưởng thấp hơn kỳ vọng.

Từ những đánh giá trên, SSI Research cho rằng cơ hội đầu tư trong giai đoạn tới tập trung ở ba nhóm doanh nghiệp. Thứ nhất là nhóm hưởng lợi trực tiếp từ quá trình triển khai chính sách như khu công nghiệp, logistics, hạ tầng và vật liệu xây dựng. Thứ hai là nhóm hưởng lợi từ sự phát triển của thị trường vốn gồm ngân hàng, công ty chứng khoán, quản lý tài sản và doanh nghiệp hạ tầng thị trường. Thứ ba là các doanh nghiệp có khả năng cải thiện free float, nâng cao chất lượng quản trị, đẩy mạnh thoái vốn Nhà nước hoặc có tiềm năng thu hút dòng vốn thụ động khi thị trường tiếp tục được nâng hạng.

SSI Research cho rằng cơ hội của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn mang tính cấu trúc, nhưng khả năng thu hút dòng vốn trong chu kỳ mới sẽ không được quyết định bởi quy mô vốn hóa hay kỳ vọng nâng hạng đơn thuần. Theo tổ chức này, điều quan trọng hơn là mức độ chuyển hóa các cải cách về quản trị, chất lượng hàng hóa và free float thành dòng vốn đầu tư thực tế, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững của thị trường.