Sản xuất công nghiệp tăng mạnh nhất từ năm 2019, chế biến chế tạo tiếp tục dẫn sóng

Sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì đà phục hồi mạnh trong quý II. Theo Cục Thống kê, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) quý II/2026 tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng của quý I và góp phần đưa IIP 6 tháng đầu năm tăng 10,8%. Đây là tốc độ tăng cao nhất kể từ năm 2019, phản ánh hoạt động sản xuất đang phục hồi đồng đều sau nhiều năm chịu tác động từ suy giảm thương mại toàn cầu.

Động lực lớn nhất vẫn đến từ ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Trong 6 tháng đầu năm, lĩnh vực này tăng 11,4%, đóng góp tới 8,9 điểm phần trăm vào mức tăng chung của toàn ngành công nghiệp. Trong khi đó, ngành sản xuất và phân phối điện tăng 9,6%, đóng góp 0,9 điểm phần trăm; khai khoáng tăng 5,8% sau khi giảm 3,5% cùng kỳ năm trước, còn ngành cấp nước và xử lý rác thải tăng 8,9%.

Đi sâu vào từng ngành, bức tranh sản xuất cho thấy sự lan tỏa khá rộng. Sản xuất kim loại tăng 21,5%, cao nhất trong các ngành công nghiệp trọng điểm; xe có động cơ tăng 17,7%; đồ uống tăng 15,4%; phương tiện vận tải khác tăng 15%; khoáng phi kim tăng 14,9%; hóa chất tăng 14,8%; kim loại đúc sẵn tăng 13,9%. Các ngành có quy mô lớn như điện tử vẫn duy trì mức tăng 10,9%, trong khi chế biến thực phẩm tăng 11,1%.

Diễn biến này cũng phản ánh rõ qua sản lượng của nhiều mặt hàng chủ lực. Trong nửa đầu năm, xe máy tăng 32,9%, ô tô tăng 26,9%, thép cán tăng 23,3%, thủy hải sản chế biến tăng 21,6%, đường kính tăng 16,8%, bia tăng 14,4%, sơn hóa học tăng 14% và dầu thô khai thác tăng 13,1%. Ở chiều ngược lại, phân NPK giảm 8,3%, bột ngọt giảm 8,2%, còn than sạch và giày dép da cùng giảm 5,7%, cho thấy sự phân hóa vẫn tồn tại giữa các nhóm ngành.

Không chỉ sản xuất tăng, khả năng hấp thụ hàng hóa của thị trường cũng tiếp tục cải thiện. Chỉ số tiêu thụ toàn ngành chế biến, chế tạo trong tháng 6 tăng 1,8% so với tháng trước và tăng 9% so với cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng, chỉ số tiêu thụ tăng 10,8%, cao hơn mức 9,8% của cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, tỷ lệ tồn kho bình quân giảm từ 85,7% xuống còn 82,2%, cho thấy lượng hàng sản xuất mới đang được thị trường hấp thụ tốt hơn, dù giá trị tồn kho tại thời điểm cuối tháng 6 vẫn tăng 13,3% so với cùng kỳ.

Đà phục hồi của sản xuất cũng kéo theo nhu cầu lao động. Tính đến ngày 1/6/2026, số lao động trong các doanh nghiệp công nghiệp tăng 3,1% so với cùng kỳ năm trước. Khu vực FDI tiếp tục dẫn đầu với mức tăng 3,1%, khu vực ngoài Nhà nước tăng 2,4%, còn khu vực Nhà nước tăng 1,4%. Riêng ngành chế biến, chế tạo tăng 3,2%, phản ánh nhu cầu mở rộng sản xuất của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, tăng trưởng công nghiệp không còn tập trung ở một vài trung tâm sản xuất truyền thống mà đã lan tỏa trên phạm vi rộng hơn. Theo Cục Thống kê, 34/34 địa phương đều ghi nhận chỉ số sản xuất công nghiệp tăng so với cùng kỳ. Nhiều địa phương bứt phá nhờ sự mở rộng của ngành chế biến, chế tạo và sản xuất điện, trong khi một số địa phương tăng chậm hơn do khai khoáng hoặc sản xuất điện suy giảm.

Việc IIP đạt mức tăng cao nhất kể từ năm 2019 cho thấy khu vực sản xuất đang trở thành một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế năm 2026. Tuy nhiên, để đà phục hồi này được duy trì, nhu cầu từ các thị trường xuất khẩu lớn cần tiếp tục cải thiện, đồng thời dòng vốn đầu tư vào công nghiệp chế biến, chế tạo và hạ tầng năng lượng phải được duy trì ổn định. Nếu những điều kiện này tiếp tục được đáp ứng, sản xuất công nghiệp nhiều khả năng sẽ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu của tăng trưởng trong nửa cuối năm.