Ngày 12/8, Thủ tướng làm việc với hệ thống ngân hàng, trọng tâm là lãi suất và dòng vốn

Ngày 12/8, theo dự kiến, Thủ tướng Chính phủ sẽ có buổi làm việc với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và hệ thống các tổ chức tín dụng. Cuộc làm việc diễn ra trong bối cảnh tín dụng tiếp tục được định hướng trở thành một động lực quan trọng cho tăng trưởng, trong khi mặt bằng lãi suất cho vay vẫn là vấn đề được quan tâm.

Trước đó, ngày 7/8, NHNN đã có văn bản gửi Chủ tịch HĐQT, HĐTV các ngân hàng thương mại về việc chuẩn bị tham dự buổi làm việc. Lãnh đạo các ngân hàng được yêu cầu bố trí thời gian tham dự đầy đủ, đồng thời chuẩn bị nội dung phát biểu không quá 7 phút.

Các vấn đề được yêu cầu tập trung gồm lãi suất, tín dụng, tỷ giá, an toàn hệ thống, cùng công tác phòng, chống tội phạm và tội phạm mạng. Các ngân hàng cũng được yêu cầu nêu rõ những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân khách quan và chủ quan, đồng thời đề xuất giải pháp nhằm tháo gỡ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.

Đáng chú ý, ngay trước cuộc làm việc, NHNN đã phát đi yêu cầu mới về việc triển khai chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo định hướng này, các ngân hàng thương mại được đề nghị chủ động tiết giảm chi phí, cân đối và bố trí nguồn lực để xây dựng các chương trình, sản phẩm và gói tín dụng phù hợp, trên tinh thần đồng hành với người dân và doanh nghiệp.

Nhóm khách hàng và lĩnh vực được ưu tiên khá rộng, gồm doanh nghiệp nhỏ và vừa; doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong các lĩnh vực ưu tiên và những động lực tăng trưởng như nông nghiệp, nông thôn, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, xuất khẩu, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, chế biến, chế tạo và các dự án thuộc danh mục phân loại xanh.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở yêu cầu về giá vốn. Lãi suất cho vay ưu đãi bằng VND phải thấp hơn tối thiểu 1 điểm phần trăm/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng cho vay trong từng thời kỳ. Các ngân hàng đồng thời được đề nghị miễn, giảm các loại phí dịch vụ nếu có, phù hợp với quy định pháp luật, quy mô hoạt động và năng lực tài chính của từng tổ chức.

Chương trình được yêu cầu xây dựng và công bố triển khai từ tháng 8/2026. Điều này cho thấy định hướng của cơ quan quản lý không chỉ là duy trì tăng trưởng tín dụng về lượng, mà đang đặt thêm yêu cầu về khả năng đưa vốn vào đúng những khu vực được xác định là động lực của nền kinh tế.

Trong đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa là nhóm đáng chú ý. Đây là khu vực có nhu cầu vốn lớn nhưng thường phải đối mặt với những hạn chế về tài sản bảo đảm, quy mô vốn và khả năng tiếp cận tín dụng. Việc thiết kế các gói tín dụng riêng với mức lãi suất thấp hơn mặt bằng cho vay của chính ngân hàng có thể giúp giảm một phần chi phí vốn nếu được triển khai thực chất.

Bài toán lãi suất càng đáng chú ý khi mặt bằng cho vay hiện vẫn ở mức tương đối cao.

Theo số liệu được công bố cho tháng 6, lãi suất cho vay bình quân của nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần đối với các khoản vay mới và khoản vay cũ còn dư nợ nằm trong khoảng 8,1-10,5%/năm. Trong khi đó, lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND đối với các lĩnh vực ưu tiên khoảng 3,9%/năm, thấp hơn mức lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa 4%/năm theo quy định của NHNN.

Khoảng cách giữa lãi suất ưu đãi và mặt bằng cho vay thông thường vì thế vẫn là vấn đề cần theo dõi. Khi NHNN yêu cầu các ngân hàng đưa ra mức giá vốn thấp hơn tối thiểu 1 điểm phần trăm so với lãi suất bình quân của chính mình, áp lực tiết giảm chi phí và tối ưu nguồn vốn sẽ chuyển trực tiếp lên bảng cân đối của từng ngân hàng.

Đây cũng là lý do lãi suất được đặt cùng với tín dụng, tỷ giá và an toàn hệ thống trong nội dung chuẩn bị cho cuộc làm việc của Thủ tướng với ngành ngân hàng.

Nếu giảm lãi suất cho vay quá nhanh trong khi chi phí huy động chưa giảm tương ứng, biên lãi ròng của ngân hàng có thể chịu sức ép. Ngược lại, nếu các ngân hàng có thể tối ưu chi phí, cải thiện hiệu quả sử dụng vốn và phân bổ tín dụng vào những lĩnh vực có khả năng tạo dòng tiền tốt hơn, việc giảm giá vốn sẽ có thêm dư địa để thực hiện mà không tạo áp lực quá lớn lên hiệu quả kinh doanh.

Ở chiều tín dụng, định hướng hiện nay cũng cho thấy cơ quan quản lý muốn dòng vốn bám sát hơn với các động lực tăng trưởng. Công nghệ cao, AI, bán dẫn, kinh tế số, xuất khẩu hay chế biến chế tạo đều là những lĩnh vực được kỳ vọng tạo ra năng lực sản xuất và giá trị gia tăng mới cho nền kinh tế.

Điều này đặt ra yêu cầu kép đối với hệ thống ngân hàng: vừa duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng phù hợp, vừa nâng chất lượng phân bổ vốn. Tín dụng tăng nhanh nhưng tập trung vào những khu vực tạo ra ít giá trị gia tăng sẽ khác hoàn toàn với dòng vốn được chuyển vào sản xuất, đầu tư, xuất khẩu và các ngành có khả năng mở rộng năng lực kinh tế.

Bên cạnh tín dụng và lãi suất, tỷ giá cũng là một nội dung quan trọng trong cuộc làm việc. Đây là biến số có tác động trực tiếp tới chi phí vốn, hoạt động xuất nhập khẩu, dòng vốn ngoại và tâm lý trên thị trường tài chính.

Trong bối cảnh đó, việc NHNN yêu cầu các ngân hàng chuẩn bị cả những khó khăn, nguyên nhân và kiến nghị cụ thể có thể giúp cuộc làm việc đi sâu hơn vào những vấn đề đang diễn ra trên bảng cân đối của hệ thống thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu tăng trưởng tín dụng.

Về phía ngân hàng thương mại, bài toán trong những tháng cuối năm sẽ không đơn thuần là cho vay thêm bao nhiêu, mà là cho vay với giá vốn nào, vào đâu và bằng nguồn vốn nào.

Đây cũng là điểm quyết định hiệu quả của chương trình tín dụng mới. Mức lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm có thể tạo thêm động lực cho doanh nghiệp, nhưng để chính sách thực sự chuyển thành tăng trưởng, các gói tín dụng phải tiếp cận được đúng nhóm khách hàng có nhu cầu vốn và khả năng mở rộng hoạt động.

Cuộc làm việc dự kiến ngày 12/8 vì thế diễn ra tại một thời điểm đáng chú ý của ngành ngân hàng: tăng trưởng tín dụng vẫn cần được thúc đẩy để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, nhưng dư địa giảm lãi suất và khả năng hấp thụ vốn đang đòi hỏi sự cân đối chặt chẽ hơn.

Nếu yêu cầu giảm giá vốn được chuyển hóa thành những chương trình tín dụng cụ thể, minh bạch và đúng đối tượng, tác động sẽ không chỉ nằm ở chi phí vay của doanh nghiệp. Quan trọng hơn, đó là khả năng đưa dòng vốn ngân hàng vào những khu vực có thể tạo thêm năng lực sản xuất, đầu tư và tăng trưởng cho nền kinh tế.

Với hệ thống ngân hàng, bài toán phía trước không còn chỉ là mở rộng tín dụng, mà là hạ chi phí vốn đi cùng nâng chất lượng dòng tiền. Đây sẽ là phép thử quan trọng đối với khả năng biến tăng trưởng tín dụng thành tăng trưởng kinh tế thực chất trong những tháng cuối năm.