Ngành chứng khoán lãi 15.200 tỷ đồng quý II: Ngôi đầu lợi nhuận đổi chủ

Ngành chứng khoán tiếp tục có một quý kinh doanh bứt phá. Theo thống kê từ báo cáo tài chính của 77 công ty chứng khoán đã công bố, tổng lợi nhuận trước thuế quý II/2026 đạt khoảng 15.200 tỷ đồng, tăng 51% so với cùng kỳ và cao hơn gần 58% so với quý I. Riêng quý II đóng góp hơn 61% tổng lợi nhuận của toàn ngành trong nửa đầu năm.

Đáng chú ý, mức tăng trưởng này diễn ra trong bối cảnh thanh khoản thị trường không còn duy trì trạng thái sôi động như đầu năm. VN-Index từng vượt 1.927 điểm trước khi điều chỉnh mạnh, trong khi giá trị giao dịch giảm dần về cuối quý. Điều đó cho thấy lợi nhuận của các công ty chứng khoán không chỉ đến từ hoạt động môi giới.

Bức tranh lợi nhuận cũng cho thấy sự tập trung rất lớn ở nhóm dẫn đầu. Chỉ 6 công ty chứng khoán gồm VPBankS, TCBS, SSI, VPS, Chứng khoán HD và VNDirect đã tạo ra gần 9.370 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tương đương khoảng 62% tổng lợi nhuận toàn ngành.

Điểm đáng chú ý hơn nằm ở sự thay đổi thứ hạng. VPBankS lần đầu vượt lên dẫn đầu lợi nhuận quý II, trong khi Chứng khoán HD cũng lần đầu gia nhập nhóm lãi trên 1.000 tỷ đồng. Cùng với TCBS, nhóm doanh nghiệp có liên hệ chặt chẽ với các ngân hàng đang dần chiếm vị trí nổi bật trong bảng xếp hạng lợi nhuận.

Ở chiều ngược lại, các tên tuổi truyền thống như SSI, VPS và VNDirect vẫn duy trì quy mô lợi nhuận trên 1.000 tỷ đồng, nhưng khoảng cách với nhóm bứt lên mới đã thu hẹp đáng kể. Điều này cho thấy trật tự của ngành chứng khoán đang có dấu hiệu tái định hình thay vì chỉ xoay quanh những doanh nghiệp dẫn đầu nhiều năm trước.

Bức tranh kết quả kinh doanh cũng xuất hiện sự phân hóa mạnh. Chứng khoán VIX chỉ ghi nhận 75 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, giảm 95% so với cùng kỳ, trong khi SHS giảm 81% xuống còn 90 tỷ đồng. Ngược lại, SmartMind chuyển từ lỗ sang lãi hơn 800 tỷ đồng, Everest từ lỗ 9 tỷ đồng sang lãi 243 tỷ đồng, còn TPS cũng đảo chiều từ lỗ hơn 100 tỷ đồng sang lãi 162 tỷ đồng.

Khoảng cách giữa nhóm đầu và phần còn lại tiếp tục nới rộng. Trong khi một số doanh nghiệp tạo ra hơn 2.000 tỷ đồng lợi nhuận chỉ trong ba tháng, nhiều công ty chỉ lãi vài chục tỷ đồng, thậm chí Chứng khoán Quốc Gia còn báo lỗ gần 100 tỷ đồng. Điều này phản ánh quy mô vốn và khả năng khai thác nguồn thu đang tạo ra khác biệt ngày càng lớn giữa các doanh nghiệp.

Một trong những động lực quan trọng nhất của quý II đến từ hoạt động cho vay. Đến cuối quý, tổng dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán, bao gồm cho vay ký quỹ và ứng trước tiền bán, ước đạt khoảng 445.000 tỷ đồng, tăng khoảng 30.000 tỷ đồng so với cuối quý I và là mức cao nhất từ trước đến nay.

Trong đó, dư nợ margin ước đạt khoảng 435.000 tỷ đồng, cũng tăng khoảng 30.000 tỷ đồng chỉ sau một quý và lập kỷ lục mới trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Quy mô đòn bẩy ngày càng lớn đã trở thành nguồn đóng góp quan trọng cho tăng trưởng lợi nhuận thông qua hoạt động cho vay.

Tuy nhiên, mặt trái của bức tranh này cũng ngày càng rõ nét. Margin giúp khuếch đại doanh thu khi thị trường thuận lợi, nhưng đồng thời khiến lợi nhuận của các công ty chứng khoán nhạy cảm hơn với các nhịp điều chỉnh. Khi giá cổ phiếu giảm sâu, áp lực bổ sung ký quỹ và bán giải chấp có thể gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tài sản bảo đảm cũng như nguồn thu từ hoạt động cho vay.

Nhìn tổng thể, quý II cho thấy ngành chứng khoán vẫn đang hưởng lợi từ quy mô thị trường vốn ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, bên cạnh mức lợi nhuận kỷ lục, kết quả kinh doanh cũng phản ánh một xu hướng đáng chú ý hơn: cuộc cạnh tranh trong nhóm dẫn đầu đang thay đổi, với lợi thế vốn và hệ sinh thái ngân hàng trở thành yếu tố ngày càng quan trọng trong việc định hình vị thế của các công ty chứng khoán.