Một hợp tác xã Việt vận hành như doanh nghiệp đa quốc gia để bán cà phê toàn cầu

Mô hình này đã được giới thiệu tại CAFERES JAPAN 2026, triển lãm chuyên ngành cà phê và dịch vụ thực phẩm diễn ra tại Tokyo Big Sight (diễn ra từ ngày 4-6/8) với khoảng 600 đơn vị trưng bày và 45.000 khách thương mại. Đây là đại diện duy nhất của mô hình hợp tác xã Việt Nam tham gia triển lãm năm nay.

Tổ chức chuỗi giá trị theo mô hình quốc tế

Khác với phần lớn hợp tác xã nông nghiệp chỉ tập trung sản xuất và tiêu thụ nông sản, Hợp tác xã Kinh tế Xanh Sài Gòn lựa chọn mô hình tách biệt giữa hoạt động tạo ra sản phẩm và phát triển thị trường.

Đơn vị đặt trụ sở tại TP.HCM, trong khi vùng nguyên liệu nằm tại xã Hướng Phùng, tỉnh Quảng Trị, nơi cộng đồng Bru Vân Kiều và Pa Cô sinh sống dọc dãy Trường Sơn.

Điểm khác biệt nằm ở việc hợp tác xã góp vốn thành lập Total Feeling Specialty Coffee LLC tại Garden Grove (California, Mỹ). Pháp nhân này đảm nhận vai trò xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường và làm việc với các đối tác quốc tế, trong khi hợp tác xã tập trung quản lý vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và duy trì liên kết với người sản xuất.

Mô hình này vốn phổ biến ở các tập đoàn đa quốc gia khi tách riêng hoạt động thương mại và sản xuất, nhưng còn khá mới đối với khu vực kinh tế hợp tác tại Việt Nam.

Bán câu chuyện vùng nguyên liệu và đầu tư vào truy xuất nguồn gốc

Tại CAFERES JAPAN 2026, hợp tác xã giới thiệu nhiều dòng sản phẩm như Specialty Arabica, Fine Robusta, Liberica, Cascara, Coffee Blossom cùng các sản phẩm rang xay, viên nén và quà tặng.

Không chỉ giới thiệu sản phẩm, đơn vị còn quảng bá mô hình "Truong Son Coffee Culture Landscape", trong đó giá trị của hạt cà phê được xây dựng từ cả hệ sinh thái vùng nguyên liệu.

Theo cách tiếp cận này, giá trị sản phẩm không chỉ đến từ kỹ thuật chế biến mà còn được hình thành từ điều kiện tự nhiên, hệ sinh thái rừng, tri thức bản địa, lịch sử vùng trồng và quy trình sản xuất. Đây được xem là hướng phát triển tương đồng với cách các vùng rượu vang nổi tiếng trên thế giới xây dựng thương hiệu thông qua chỉ dẫn địa lý và giá trị văn hóa.

Để tăng khả năng cạnh tranh, hợp tác xã đã xây dựng hệ thống Certificate of Origin & Authenticity, kết nối dữ liệu từng lô hàng với vùng nguyên liệu, giống cà phê, phương pháp chế biến và người trực tiếp sản xuất.

Thông qua hệ thống này, nhà nhập khẩu và người tiêu dùng có thể kiểm chứng nguồn gốc sản phẩm thay vì chỉ dựa vào các chứng nhận hoặc thông tin từ nhà bán hàng.

Trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng, việc đầu tư hạ tầng dữ liệu được xem là yếu tố giúp gia tăng năng lực cạnh tranh và tạo lợi thế dài hạn.

Hướng đến thị trường Nhật Bản

Trong suốt thời gian diễn ra triển lãm, đại diện hợp tác xã trực tiếp pha thử sản phẩm, gặp gỡ các nhà nhập khẩu, nhà rang xay và nhà phân phối của Nhật Bản. Theo kế hoạch, mục tiêu của đơn vị không chỉ dừng ở việc tìm kiếm khách hàng mà còn đánh giá mức độ phù hợp của mô hình kinh doanh tại một trong những thị trường có tiêu chuẩn khắt khe nhất châu Á.

Theo hợp tác xã, CAFERES JAPAN 2026 là cơ hội để kiểm chứng phản hồi của thị trường trước khi bước vào giai đoạn mở rộng kinh doanh. Sau triển lãm, đơn vị sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ pháp lý, tiêu chuẩn chất lượng và năng lực cung ứng nhằm đáp ứng các đơn hàng thương mại trong tương lai.

Dù kết quả kinh doanh cần thêm thời gian để kiểm chứng, việc một hợp tác xã Việt Nam chủ động xây dựng pháp nhân tại Mỹ để phát triển thương hiệu và mở rộng sang thị trường Nhật Bản cho thấy xu hướng mới của khu vực kinh tế tập thể. Thay vì chỉ bán nông sản thô, mô hình này hướng đến việc tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao như xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường và kết nối với chuỗi cung ứng toàn cầu.