Iran dừng xuất khẩu thép đến hết tháng 5, nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp

Iran đã quyết định tạm dừng xuất khẩu thép tấm và thép cuộn đến hết ngày 30/5, trong bối cảnh xung đột quân sự gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động sản xuất. Theo Reuters, khoảng 10 triệu tấn công suất – tương đương 25–30% tổng sản lượng thép của nước này – đã bị ảnh hưởng do các cuộc tấn công vào hạ tầng công nghiệp.

Tác động trước hết đến từ phía cung nội địa. Các doanh nghiệp lớn như Mobarakeh Steel và Khuzestan Steel ghi nhận thiệt hại trực tiếp, khiến chuỗi sản xuất bị gián đoạn. Điều này kéo theo hiệu ứng lan sang các ngành sử dụng thép như xây dựng, ô tô và hạ tầng – những lĩnh vực vốn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu ổn định.

Tuy nhiên, “điểm đắt” của câu chuyện nằm ở thị trường toàn cầu. Với vai trò là một trong những nhà cung cấp thép quan trọng tại Trung Đông, việc Iran tạm dừng xuất khẩu đã tạo ra khoảng trống nguồn cung trong ngắn hạn, đặc biệt ở phân khúc thép dẹt. Điều này có thể khiến giá thép khu vực tăng trở lại, nhất là tại các thị trường nhập khẩu như Đông Nam Á – nơi vốn tiêu thụ đáng kể nguồn thép giá cạnh tranh từ Iran.

Áp lực không dừng ở giá thép. Khi chi phí nguyên liệu tăng, các ngành sản xuất sử dụng thép làm đầu vào như bất động sản, ô tô và thiết bị công nghiệp sẽ chịu tác động trực tiếp. Trong bối cảnh giá dầu đang neo cao do căng thẳng tại Trung Đông, thị trường toàn cầu có nguy cơ đối mặt với “cú sốc kép” từ cả năng lượng và kim loại cơ bản, làm gia tăng áp lực lạm phát chi phí.

Ở chiều ngược lại, một số quốc gia xuất khẩu thép khác như Trung Quốc, Ấn Độ hay Thổ Nhĩ Kỳ có thể hưởng lợi khi nhu cầu dịch chuyển. Nguồn cung thay thế nhiều khả năng sẽ được bổ sung trong vài tháng tới, giúp hạn chế nguy cơ thiếu hụt kéo dài, nhưng không loại trừ khả năng giá biến động mạnh trong ngắn hạn.

Về dài hạn, triển vọng phục hồi của ngành thép Iran vẫn là dấu hỏi lớn. Đại diện Phòng Thương mại Iran cho rằng thị trường có thể ổn định trong khoảng 2 tháng nhờ nhập khẩu, nhưng một số doanh nghiệp trong ngành ước tính quá trình khôi phục sản xuất có thể mất từ 6–12 tháng, thậm chí lâu hơn do hạn chế tài chính và tác động từ các lệnh trừng phạt.

Không chỉ ảnh hưởng đến cung – cầu, việc gián đoạn xuất khẩu còn gây áp lực lên cán cân thương mại của Iran. Thép là một trong những nguồn thu ngoại tệ quan trọng ngoài dầu mỏ, do đó sự suy giảm này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt ngoại tệ và ảnh hưởng đến khả năng nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Chính phủ Iran cho biết sẽ tái cấu trúc ngành thép theo hướng thích ứng với điều kiện tài nguyên, bao gồm việc cân nhắc di dời các nhà máy về khu vực ven biển như Vịnh Ba Tư và Biển Oman. Tuy nhiên, quá trình này được dự báo sẽ gặp nhiều rào cản và khó tạo ra hiệu quả trong ngắn hạn.

Chốt lại, vấn đề không nằm ở việc Iran tạm dừng xuất khẩu trong một tháng, mà ở rủi ro gián đoạn nguồn cung kéo dài. Điều này buộc thị trường thép toàn cầu phải tái cân bằng, kéo theo biến động giá và áp lực chi phí lan rộng sang nhiều ngành kinh tế.