HSC được chấp thuận kết nối thị trường các-bon, mở thêm dư địa cho tài chính xanh

Ngày 18/8/2026, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) công bố quyết định chấp thuận CTCP Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HSC, HoSE: HCM) được kết nối giao dịch trên thị trường các-bon với HNX. Đây là bước đi giúp HSC tham gia trực tiếp vào một cấu phần mới của thị trường tài chính Việt Nam.

Theo quyết định, HSC phải tuân thủ các quy định pháp luật về sàn giao dịch các-bon trong nước, đồng thời đáp ứng các yêu cầu liên quan đến giao dịch và hạ tầng công nghệ thông tin kết nối với HNX. Việc một công ty chứng khoán lớn được chấp thuận kết nối cho thấy hệ sinh thái trung gian tài chính đang từng bước được mở rộng sang thị trường các-bon.

Thị trường này chính thức có bước vận hành đầu tiên từ ngày 29/6/2026, khi Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Môi trường khai trương sàn giao dịch các-bon trong nước. Hệ thống giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán được xây dựng với sự tham gia của VNX, HNX, VSDC, BIDV cùng các đơn vị liên quan.

Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính giai đoạn 2025-2026 dành cho ba ngành phát thải lớn gồm nhiệt điện, sắt thép và xi măng lên tới hơn 511 triệu tấn CO2e. Đây là cơ sở quan trọng để hình thành nhu cầu giao dịch hạn ngạch và từng bước đưa chi phí phát thải vào quyết định sản xuất, đầu tư của doanh nghiệp.

Về cơ chế vận hành, doanh nghiệp tham gia thị trường sẽ sử dụng tài khoản tại các công ty chứng khoán được chấp thuận để thực hiện giao dịch. Sau khi lệnh được khớp, kết quả được xác nhận trên hệ thống và doanh nghiệp có thể theo dõi biến động hạn ngạch thông qua hệ thống lưu ký.

Điểm đáng chú ý nằm ở chỗ thị trường các-bon không chỉ tạo thêm một kênh giao dịch tài sản môi trường mà còn có thể hình thành cơ chế định giá phát thải theo nguyên tắc thị trường. Khi chi phí phát thải được lượng hóa rõ hơn, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực đầu tư vào công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và các giải pháp giảm phát thải.

Với thị trường vốn, đây cũng là một mảnh ghép mới của hệ sinh thái tài chính xanh. Dòng tiền có thể được phân bổ nhiều hơn vào các dự án giảm phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển bền vững, trong khi doanh nghiệp có thêm công cụ để đáp ứng các yêu cầu môi trường ngày càng cao tại các thị trường xuất khẩu.

Quy mô của thị trường các-bon toàn cầu cho thấy dư địa phía trước không nhỏ. Tại hội thảo về định giá carbon diễn ra tháng 6/2026, TS. Nguyễn Sỹ Linh, Trưởng ban Biến đổi khí hậu, Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (ISPAE), dẫn báo cáo của Ngân hàng Thế giới cho biết doanh thu từ các cơ chế định giá carbon trên toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 107 tỷ USD, tăng 2% so với năm trước.

Đáng chú ý, báo cáo năm 2026 của WB lần đầu ghi nhận cơ chế trao đổi hạn ngạch phát thải của Việt Nam. Theo lộ trình hiện hành, giai đoạn đầu thị trường sẽ áp dụng đối với khoảng 110 cơ sở phát thải lớn trong các lĩnh vực nhiệt điện, sắt thép và xi măng.

Việc HSC được chấp thuận kết nối vì vậy diễn ra trong thời điểm thị trường các-bon Việt Nam bắt đầu chuyển từ giai đoạn xây dựng hạ tầng sang vận hành thực tế. Khi số lượng doanh nghiệp tham gia mở rộng và nhu cầu mua bán hạn ngạch, tín chỉ carbon tăng lên, vai trò của các tổ chức trung gian sẽ ngày càng rõ nét.

Ở giai đoạn hiện tại, quy mô giao dịch còn cần thời gian để hình thành và thanh khoản chưa thể so sánh với các thị trường truyền thống. Tuy nhiên, việc các công ty chứng khoán bắt đầu tham gia từ sớm cho thấy thị trường các-bon đang dần được đặt vào hệ sinh thái tài chính chính thức, tạo nền tảng cho một kênh vốn mới gắn với quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.