HPG về đáy 1 năm: Thị trường đang chờ Hòa Phát chứng minh điều gì?

Kết phiên 20/7, cổ phiếu HPG của CTCP Tập đoàn Hòa Phát giảm 5,72% xuống 20.600 đồng/cổ phiếu, kéo vốn hóa doanh nghiệp còn khoảng 173.925 tỷ đồng. Đây là mức giá thấp nhất kể từ phiên 3/7/2025, đồng thời thấp hơn khoảng 31% so với đỉnh gần 30.000 đồng/cổ phiếu được thiết lập vào tháng 9/2025.

HPG cũng ghi nhận bốn phiên giảm liên tiếp kể từ ngày 15/7. Sau chuỗi điều chỉnh này, cổ phiếu mất 8,63% giá trị, tương ứng vốn hóa bốc hơi hơn 16.000 tỷ đồng. Trên đồ thị 5 năm, HPG gần như đã xóa sạch thành quả của nhịp tăng bắt đầu từ giữa năm 2025.

Diễn biến giá đi ngược với bức tranh hoạt động của doanh nghiệp. Trong khi cổ phiếu điều chỉnh, Hòa Phát vẫn đẩy mạnh đầu tư hàng loạt dự án quy mô lớn gồm Khu liên hợp gang thép Dung Quất 2, nhà máy ray và thép đặc biệt, nhà máy ống thép Long An cùng các dự án thép tại khu vực phía Nam.

Khác với nhiều doanh nghiệp lựa chọn thu hẹp đầu tư trong bối cảnh lãi suất không còn rẻ, Hòa Phát tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất. Riêng dự án luyện cán thép tại khu vực phía Nam có tổng vốn khoảng 2.450 tỷ đồng, công suất dự kiến 700.000 tấn mỗi năm.

Điểm đáng chú ý là các khoản đầu tư mới không chỉ nhằm tăng sản lượng. Hòa Phát đang từng bước mở rộng sang các dòng thép có giá trị gia tăng cao hơn như HRC, thép đặc biệt và vật liệu phục vụ cơ khí chế tạo, ô tô, đường sắt và công nghiệp hỗ trợ.

Chiến lược này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng quy mô lớn với đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, sân bay Long Thành, cao tốc, metro, cảng biển và khu công nghiệp. Nếu các dự án được triển khai đúng tiến độ, nhu cầu đối với thép xây dựng, HRC và thép chất lượng cao sẽ có thêm dư địa tăng trưởng.

Đối với ngành thép, doanh nghiệp không thể chờ nhu cầu tăng rồi mới đầu tư. Một dự án luyện thép thường cần từ hai đến bốn năm để hoàn thành, vì vậy công suất phải được chuẩn bị trước nếu muốn đón đúng chu kỳ.

Hòa Phát từng chứng minh điều này với Dung Quất 1. Khi dự án khởi động, thị trường còn nghi ngờ khả năng tiêu thụ. Tuy nhiên, khi chu kỳ thép bước vào giai đoạn thuận lợi năm 2021, dự án trở thành động lực tăng trưởng chính, giúp lợi nhuận doanh nghiệp có thời điểm đạt 8.000-10.000 tỷ đồng mỗi quý.

Chính kinh nghiệm đó khiến Hòa Phát tiếp tục đầu tư trong giai đoạn thị trường chưa thực sự thuận lợi. Tuy nhiên, quy mô chu kỳ hiện nay lớn hơn nhiều, đồng nghĩa bài toán về vốn và hiệu quả đầu tư cũng trở nên khắt khe hơn.

Quý I/2026, Hòa Phát ghi nhận doanh thu hơn 53.300 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 9.056 tỷ đồng, hoàn thành khoảng 41% kế hoạch lợi nhuận năm. Kết quả cho thấy hoạt động kinh doanh cốt lõi vẫn duy trì tích cực bất chấp bối cảnh ngành thép còn nhiều biến động.

Bên cạnh hoạt động sản xuất, lợi nhuận quý I còn được hỗ trợ bởi khoản lãi từ chuyển nhượng các khoản đầu tư. Theo thông tin công bố tại Đại hội đồng cổ đông thường niên, phần lớn khoản thu này liên quan đến dự án tại Phố Nối. Đây là nguồn thu không mang tính thường xuyên.

Ở góc độ tài chính, Hòa Phát sở hữu khoảng 11.455 tỷ đồng tiền và tương đương tiền cùng 24.267 tỷ đồng đầu tư tài chính ngắn hạn. Tổng nguồn lực có tính thanh khoản đạt hơn 35.000 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, tổng dư nợ vay đã vượt 90.600 tỷ đồng vào cuối quý I/2026. Quy mô nợ tăng chủ yếu gắn với quá trình triển khai các dự án lớn, phản ánh giai đoạn doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư hơn là dấu hiệu suy giảm sức khỏe tài chính.

Điều giới đầu tư tiếp tục theo dõi là giai đoạn sau khi Dung Quất 2 vận hành. Khi dự án hoàn thành, một phần chi phí lãi vay sẽ không còn được vốn hóa mà được ghi nhận trực tiếp vào chi phí tài chính, qua đó có thể tạo áp lực nhất định lên lợi nhuận trong thời gian đầu.

Có thể nói Hòa Phát đang bước từ giai đoạn đầu tư sang giai đoạn thu hồi vốn. Giá trị của các dự án sẽ được quyết định bởi khả năng tạo doanh thu, dòng tiền và lợi nhuận sau khi công suất mới đi vào khai thác, thay vì chỉ nằm ở quy mô vốn đã bỏ ra.

Song song với việc mở rộng công suất, Hòa Phát cũng muốn thay đổi vị thế trong chuỗi giá trị ngành thép. Nhà máy ray và thép đặc biệt mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng vật liệu cho các dự án đường sắt và hạ tầng quy mô lớn.

Trong khi đó, Dung Quất 2 dự kiến bổ sung khoảng 5,6 triệu tấn HRC mỗi năm, giúp doanh nghiệp mở rộng hiện diện tại các ngành cơ khí chế tạo, ô tô, đồ gia dụng và công nghiệp hỗ trợ. Nếu nhu cầu trong nước tăng đúng kỳ vọng, đây sẽ là nền tảng tăng trưởng mới của Hòa Phát.

Ở chiều ngược lại, công suất mới cũng đặt ra yêu cầu về khả năng hấp thụ của thị trường. Nhu cầu HRC trong nước, diễn biến cung cầu khu vực và biên lợi nhuận sau khi dự án vận hành sẽ tiếp tục là những biến số được nhà đầu tư theo dõi.

Trong báo cáo công bố đầu tháng 7/2026, Chứng khoán Kafi đánh giá HPG đang giao dịch ở vùng định giá hấp dẫn và đưa ra giá mục tiêu 30.782 đồng/cổ phiếu, tương ứng mức tăng khoảng 49,4% so với thị giá tại thời điểm báo cáo.

Nhìn tổng thể, diễn biến của HPG phản ánh sự thận trọng của thị trường trước chu kỳ đầu tư có quy mô lớn nhất trong lịch sử Hòa Phát. Doanh nghiệp đã chứng minh được năng lực triển khai dự án và duy trì lợi nhuận, nhưng câu hỏi mà nhà đầu tư chờ lời giải là tốc độ chuyển hóa hàng chục nghìn tỷ đồng vốn đầu tư thành tăng trưởng lợi nhuận bền vững trong những năm tới.