Hà Nội vẽ lại bản đồ đô thị với 9 cực tăng trưởng

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm vừa được thông qua, Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, thay cho cách mở rộng đô thị dựa chủ yếu vào lõi trung tâm như trước đây.

Trong mô hình này, Hà Nội là đô thị hạt nhân, giữ vai trò trung tâm chính trị, văn hóa và điều phối vùng. Bao quanh, là hệ thống các đô thị vệ tinh và cực tăng trưởng, được phân vai chức năng cụ thể, nhằm chia sẻ áp lực cho nội đô và tạo động lực phát triển lan tỏa cho toàn vùng Thủ đô.

Từ một lõi sang cấu trúc đa cực

Quy hoạch xác định cấu trúc đô thị Hà Nội theo hướng đa cực – đa trung tâm, thay vì tập trung dồn nén vào khu vực lõi. Mục tiêu là kéo giãn không gian phát triển, phân bổ lại các chức năng kinh tế, công nghiệp, dịch vụ, giáo dục và logistics ra các khu vực xung quanh, nhưng vẫn đảm bảo kết nối hiệu quả với đô thị trung tâm.

Theo đó, thành phố hình thành 9 cực tăng trưởng, đóng vai trò là các động lực phát triển chính.

Cụ thể:

Đô thị Trung tâm (hữu ngạn sông Hồng) tiếp tục là lõi lịch sử mở rộng, giữ vai trò trung tâm văn hóa – lịch sử – chính trị.

Các cực còn lại được tổ chức theo chức năng chuyên biệt: phía Bắc (Đông Anh – Mê Linh – Sóc Sơn) gắn với hội nhập quốc tế, hàng không và công nghệ cao; phía Đông (Gia Lâm – Long Biên) là cửa ngõ thương mại – logistics; phía Nam (Thường Tín – Phú Xuyên) phát triển công nghiệp và logistics gắn với sân bay thứ hai phía Nam Hà Nội.

Ở phía Tây, Hòa Lạc được xác định là trung tâm khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo; Sơn Tây – Ba Vì phát triển theo hướng văn hóa, du lịch và sinh thái. Khu vực sông Hồng được định hướng trở thành không gian cảnh quan, tài chính và dịch vụ thương mại mới của Thủ đô.

Giao thông dẫn dắt phát triển đô thị

Để các cực tăng trưởng vận hành hiệu quả, quy hoạch xác lập 9 trục động lực phát triển, bám theo các tuyến giao thông huyết mạch, như: Nhật Tân – Nội Bài, quốc lộ 5 – cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, quốc lộ 1A – Pháp Vân – Cầu Giẽ, Đại lộ Thăng Long và trục cảnh quan sông Hồng.

Các trục này không chỉ đóng vai trò kết nối, mà còn là hành lang kinh tế – đô thị, nơi tập trung các hoạt động sản xuất, dịch vụ và logistics quy mô vùng.

Song song đó là hệ thống vành đai phát triển, trong đó vành đai 4 được xác định là xương sống của không gian đô thị – kinh tế mới, kết nối Hà Nội với Hưng Yên, Bắc Ninh và các địa phương trong vùng Thủ đô.

Định hình lại không gian phát triển Thủ đô

Tổng thể quy hoạch cho thấy, Hà Nội đang chuyển từ mô hình phát triển tập trung sang phát triển đa tâm, có kiểm soát, trong đó đô thị trung tâm giữ vai trò điều phối, còn các khu vực xung quanh trở thành động lực tăng trưởng thực chất.

Với mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, tăng trưởng của Hà Nội trong dài hạn không còn phụ thuộc vào việc mở rộng nội đô, mà dựa vào kết nối vùng, phân vai chức năng rõ ràng và nâng cao chất lượng không gian đô thị.