Gần 87.600 tỷ đồng dự kiến cho chương trình phát triển nhà ở cho thuê

Nội dung trên được Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh nêu khi Thừa ủy quyền của Thủ tướng trình Quốc hội tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, sáng ngày 19/8.

Theo dự thảo, phát triển nhà ở cho thuê được bổ sung thành một nội dung riêng trong Luật Nhà ở, hướng tới mở rộng nguồn cung và tạo thêm lựa chọn nhà ở cho người dân, đặc biệt là những người gặp khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê.

Theo tính toán của Chính phủ, tổng nhu cầu vốn cho phát triển nhà ở cho thuê khoảng 87.597 tỷ đồng, tương ứng khoảng 145.889 căn.

Trong đó, ngân sách địa phương dự kiến bố trí 11.700 tỷ đồng, tương ứng khoảng 29.178 căn. Nguồn vốn tư nhân dự kiến đạt 75.897 tỷ đồng, để phát triển khoảng 116.711 căn.

Như vậy, vốn tư nhân chiếm khoảng 87% tổng nguồn vốn dự kiến dành cho chương trình, cho thấy vai trò lớn của khu vực doanh nghiệp trong việc phát triển phân khúc nhà ở cho thuê.

Dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi cũng đưa ra các quy định riêng đối với nhà ở cho thuê được đầu tư bằng vốn Nhà nước và nguồn vốn ngoài Nhà nước.

Đối với nhà ở cho thuê sử dụng vốn Nhà nước, đối tượng được thuê là công dân Việt Nam gặp khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê. Dự thảo đồng thời quy định về hình thức, nguồn vốn, quỹ đất, dự án đầu tư xây dựng và chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Đối với nhà ở cho thuê không sử dụng vốn Nhà nước, dự thảo cũng thiết kế các chính sách tương ứng nhằm tạo hành lang pháp lý cho khu vực tư nhân tham gia đầu tư.

Ngoài ra, một nhóm nhà ở khác được đề cập là nhà lưu trú dành cho chuyên gia và người lao động ngoài khu công nghiệp.

Dự thảo sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023 gồm 13 chương, 132 điều, giảm 66 điều so với luật hiện hành. Một trong những điểm mới đáng chú ý là bổ sung chương về phát triển nhà ở cho thuê.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, việc sửa đổi luật nhằm hoàn thiện môi trường pháp lý theo hướng thuận lợi, minh bạch, an toàn và giảm chi phí tuân thủ, đồng thời tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở.

Dự thảo cũng phân loại rõ hơn các nhóm nhà ở, gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.

Việc bổ sung khung pháp lý riêng cho nhà ở cho thuê được kỳ vọng tạo cơ sở để mở rộng nguồn cung, nhất là trong bối cảnh giá nhà tại nhiều đô thị lớn tăng nhanh khiến khả năng sở hữu nhà của một bộ phận người dân ngày càng khó khăn.

Một nội dung khác đáng chú ý trong dự thảo là quy định về “chung cư có thời hạn” theo thời hạn sử dụng của công trình xây dựng, đồng thời gắn với cơ chế bảo đảm quyền tài sản.

Theo đó, chủ sở hữu căn hộ được quyền thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng lại chung cư theo quy định khi công trình hết thời hạn sử dụng.

Bên cạnh các nội dung mới, Chính phủ cũng đề xuất cắt giảm một số quy định trong Luật Nhà ở hiện hành. Trong đó có việc bỏ các nội dung về hành vi bị nghiêm cấm, bỏ quy định về sở hữu nhà ở riêng lẻ của tổ chức, cá nhân nước ngoài và bỏ quy định Ngân hàng Chính sách xã hội cho chủ đầu tư vay ưu đãi để xây dựng nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau khi luật và các văn bản hướng dẫn được ban hành, Chính phủ dự kiến bãi bỏ 3 thủ tục hành chính, sửa đổi 21 thủ tục theo hướng rút ngắn thời gian thực hiện, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và không phát sinh thủ tục mới.

Số lượng điều kiện kinh doanh cũng được đề xuất cắt giảm tối đa 3/4, qua đó giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp tham gia thị trường nhà ở.

Nêu ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023_, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu, đánh giá 6 nhóm chính sách và nội dung của dự thảo cơ bản đã thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, đồng thời đáp ứng yêu cầu về phân quyền, phân cấp và cải cách thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, đại diện Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ định hướng phân loại phát triển nhà ở theo 4 nhóm, đồng thời phân định rõ khái niệm “nhà ở chính sách” và “nhà ở xã hội” cũng như làm rõ chính sách “ưu tiên” phát triển nhà ở cho thuê so với các loại hình nhà ở khác, cũng như xác định cụ thể nhóm đối tượng được ưu tiên thụ hưởng.

Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị rà soát quy định về quản lý, sử dụng nhà ở cho thuê được đầu tư bằng vốn Nhà nước, bảo đảm thống nhất với các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở thuộc tài sản công.

Việc làm rõ cơ chế ưu tiên được xem là yếu tố quan trọng để chính sách phát triển nhà ở cho thuê có thể đi vào thực tế, đặc biệt trong bối cảnh nguồn vốn dự kiến lên tới gần 87.600 tỷ đồng và khu vực tư nhân được kỳ vọng đóng vai trò chủ lực.

Về chính sách sở hữu nhà ở, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp lưu ý dự thảo luật lần đầu đưa vào khái niệm “chung cư có thời hạn”. Tuy nhiên, các điều khoản còn lại chủ yếu sử dụng thuật ngữ “thời hạn sử dụng nhà chung cư”.

Theo cơ quan thẩm tra, khái niệm về thời hạn sử dụng nhà chung cư cũng như các chính sách cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trong dự thảo về cơ bản kế thừa quy định của Luật Nhà ở năm 2023.

Do đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cân nhắc việc bổ sung khái niệm “chung cư có thời hạn”, nhằm tránh cách hiểu khác nhau giữa khái niệm này và “thời hạn sử dụng nhà chung cư”.

Nếu được Quốc hội thông qua, Luật Nhà ở (sửa đổi) dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.