Doanh nghiệp ô tô vốn hóa 1,7 tỷ USD "sống khỏe" nhờ cổ tức từ các liên doanh

Theo báo cáo tài chính, Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM, HOSE: VEA) hiện nắm giữ 30% vốn tại Honda Việt Nam, 20% tại Toyota Việt Nam và 25% tại Ford Việt Nam. Đây được xem là những "cỗ máy tạo tiền" khi đóng góp gần như toàn bộ lợi nhuận của doanh nghiệp trong nhiều năm qua.

Trên thị trường chứng khoán, VEAM hiện có vốn hóa khoảng 45.700 tỷ đồng, tương đương 1,7 tỷ USD, trở thành doanh nghiệp ô tô tỷ đô duy nhất đang niêm yết.

Hơn 54.500 tỷ đồng cổ tức chảy về VEAM trong 9 năm

Điểm nổi bật trong mô hình kinh doanh của VEAM là dòng tiền cổ tức từ các liên doanh ô tô, đều đặn khoảng 6-7 nghìn tỷ mỗi năm.

Tính từ năm 2018 đến nay, doanh nghiệp đã nhận tổng cộng 54.512 tỷ đồng cổ tức từ Honda Việt Nam, Toyota Việt Nam và Ford Việt Nam. Riêng Honda Việt Nam đóng góp khoảng 44.500 tỷ đồng, tương đương hơn 80% tổng số tiền VEAM nhận được.

Trong năm 2025, ba liên doanh này đã chi cho VEAM khoảng 6.554 tỷ đồng cổ tức. Trong đó, Honda Việt Nam đóng góp tới 5.932 tỷ đồng, Toyota Việt Nam chia 264 tỷ đồng và Ford Việt Nam mang về 359 tỷ đồng.

Sang 6 tháng đầu năm 2026, Honda Việt Nam tiếp tục chi trả gần 6.200 tỷ đồng cổ tức cho VEAM, trong khi Toyota và Ford chưa thực hiện chia lợi nhuận.

Nhờ nguồn thu này, VEAM duy trì dòng tiền ổn định mà không phụ thuộc quá nhiều vào hoạt động sản xuất, kinh doanh xe tải - lĩnh vực chỉ đóng góp tỷ trọng nhỏ trong kết quả kinh doanh.

Lợi nhuận vượt xa doanh thu

Năm 2025, VEAM ghi nhận doanh thu hợp nhất hơn 4.466 tỷ đồng nhưng lợi nhuận trước thuế đạt trên 7.400 tỷ đồng. Kết quả này phản ánh đặc thù của doanh nghiệp khi phần lớn lợi nhuận đến từ các khoản đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết thay vì hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Bên cạnh đó, theo báo cáo tài chính công ty mẹ, trong một số giai đoạn, số tiền cổ tức nhận được từ các liên doanh còn cao hơn cả phần lợi nhuận được ghi nhận theo phương pháp vốn chủ sở hữu.

Đến cuối tháng 6/2026, VEAM sở hữu gần 18.000 tỷ đồng tiền mặt và tiền gửi ngân hàng. Lượng tiền nhàn rỗi lớn cũng mang lại cho doanh nghiệp nguồn thu tài chính hàng trăm tỷ đồng mỗi năm từ lãi tiền gửi.

Cổ tức từ liên doanh - "mỏ vàng" của nhiều doanh nghiệp

VEAM không phải trường hợp duy nhất hưởng lợi lớn từ các khoản đầu tư vào liên doanh.

Một ví dụ khác là Tổng công ty Thương mại Sài Gòn (Satra). Năm 2025, doanh nghiệp này ghi nhận lợi nhuận trước thuế khoảng 3.750 tỷ đồng, trong đó riêng khoản lợi nhuận được chia từ Heineken Việt Nam lên tới 3.300 tỷ đồng.

Trong vòng 5 năm gần nhất, Satra đã nhận khoảng 17.900 tỷ đồng cổ tức từ Heineken. Hiện doanh nghiệp Nhà nước này nắm giữ 40% vốn tại Công ty TNHH Nhà máy Bia Heineken Việt Nam và 40% vốn tại Công ty TNHH Bia và Nước giải khát Heineken Việt Nam, trong khi phần vốn còn lại thuộc các đơn vị thành viên của Tập đoàn Heineken tại Singapore và Australia nắm giữ.