Định giá xuống vùng thấp nhiều năm, cổ phiếu đầu tư công chờ cú hích từ giải ngân

Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 11,9% trong 6 tháng cuối năm 2026, đồng thời yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, đầu tư công tiếp tục được kỳ vọng là một trong những động lực quan trọng hỗ trợ tăng trưởng và thúc đẩy hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Trao đổi tại talkshow Phố Tài chính, ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Mirae Asset (MAS), cho rằng đầu tư công đang ngày càng khẳng định vai trò là công cụ tài khóa quan trọng của Việt Nam. Khi nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng tích cực, thị trường chứng khoán thường là một trong những kênh phản ứng sớm nhất và được hưởng lợi trong trung và dài hạn.

Theo phân tích của ông Trí, cả lý thuyết kinh tế lẫn thực tiễn quốc tế đều cho thấy đầu tư công có tác động đáng kể đến tăng trưởng. Ngân hàng Thế giới (World Bank) ước tính hệ số nhân đầu tư công dao động 0,5-1,5 lần, đồng nghĩa với việc quy mô đầu tư công tăng thêm 1% GDP có thể giúp sản lượng tăng 0,5-1,5% trong ngắn hạn thông qua hoạt động xây dựng, tạo việc làm và kích thích nhu cầu ở các ngành liên quan.

Về dài hạn, nếu nguồn vốn được phân bổ hiệu quả vào các lĩnh vực như giao thông, năng lượng và logistics, đầu tư công tăng thêm 1% GDP có thể giúp sản lượng tăng tối đa 1,6% nhờ cải thiện năng suất, giảm chi phí vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Ông Trí dẫn kinh nghiệm quốc tế khi cho biết sau khủng hoảng tài chính năm 2008, Trung Quốc triển khai gói kích thích 4.000 tỷ Nhân dân tệ, tương đương hơn 580 tỷ USD, tập trung vào giao thông, năng lượng và nhà ở xã hội, qua đó duy trì tốc độ tăng trưởng trên 9% trong giai đoạn 2009-2010. Tại Hàn Quốc và Singapore, tỷ lệ đầu tư công giai đoạn công nghiệp hóa thường xuyên đạt 7-11% GDP, tạo nền tảng để tăng trưởng kinh tế duy trì trên 7%/năm, thậm chí có năm vượt 9%.

Đối với Việt Nam, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế. Năm 2025, GDP tăng 8,02%, mức cao thứ hai trong 15 năm, nhờ sự đóng góp của xuất khẩu, sản xuất công nghiệp, tiêu dùng nội địa và tiến độ giải ngân đầu tư công tích cực.

Tuy nhiên, áp lực hoàn thành kế hoạch vẫn còn rất lớn. Theo Bộ Tài chính, đến ngày 31/7, cả nước mới giải ngân khoảng 425.312 tỷ đồng, tương đương 41,9% kế hoạch Thủ tướng giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương đạt 32,3% kế hoạch, còn ngân sách địa phương đạt 47,3%. Điều này cho thấy dư địa giải ngân trong 5 tháng cuối năm vẫn còn rất lớn nếu mục tiêu hoàn thành 100% kế hoạch được thực hiện.

Theo ông Đinh Minh Trí, có 5 nhóm giải pháp cần được triển khai đồng thời để thúc đẩy giải ngân. Thứ nhất, xử lý dứt điểm công tác giải phóng mặt bằng theo từng mốc thời gian, đồng thời bảo đảm nguồn vật liệu và phương án tái định cư trước khi yêu cầu nhà thầu tăng tốc thi công.

Thứ hai, hoàn tất phân bổ khoảng 23.700,7 tỷ đồng vốn còn lại và chủ động điều chuyển vốn từ các dự án chậm triển khai hoặc không còn khả năng hấp thụ sang các dự án có tiến độ và hồ sơ thanh toán tốt hơn.

Thứ ba, vận hành thực chất cơ chế chấm điểm giải ngân tự động, công khai tiến độ theo tháng và quý, đồng thời gắn kết quả giải ngân với trách nhiệm của người đứng đầu. Dữ liệu đánh giá cần phản ánh cả tỷ lệ giải ngân, tiến độ thi công và chất lượng công trình, tránh chạy theo thành tích về tỷ lệ giải ngân.

Thứ tư, cần cập nhật kịp thời giá vật liệu xây dựng, bảo đảm nguồn cung cát, đá, đất, rút ngắn quy trình cấp phép mỏ vật liệu và có cơ chế xử lý chênh lệch đơn giá rõ ràng để nhà thầu có đủ dòng tiền thi công nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát thất thoát.

Thứ năm, rút ngắn quy trình nghiệm thu, thanh toán ngay khi có khối lượng hoàn thành, tăng cường phối hợp giữa chủ đầu tư, Kho bạc Nhà nước và nhà thầu. Đồng thời, cần kiểm soát năng lực nhà thầu, chất lượng thiết kế và tổng mức đầu tư để tránh tình trạng giải ngân nhanh nhưng hiệu quả đầu tư thấp.

Ở góc độ thị trường chứng khoán, Mirae Asset cho biết VN-Index giảm 7% trong tháng 7 và giảm 2,7% so với cuối năm 2025, phản ánh diễn biến phân hóa mạnh giữa các nhóm cổ phiếu. Tuy nhiên, triển vọng nửa cuối năm vẫn được hỗ trợ bởi tăng trưởng GDP, kết quả kinh doanh doanh nghiệp, tiến độ giải ngân đầu tư công và việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm Thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026. Dòng vốn thụ động và chủ động liên quan được ước tính có thể vượt 1 tỷ USD và giải ngân theo từng giai đoạn trong khoảng một năm.

Ở chiều ngược lại, Mirae Asset lưu ý Việt Nam vẫn chưa được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng do còn tồn tại các hạn chế về tỷ lệ sở hữu nước ngoài và quyền bình đẳng của nhà đầu tư ngoại. Bên cạnh đó, thị trường vẫn phải đối mặt với các rủi ro như áp lực bán ròng của khối ngoại, biến động tỷ giá, lãi suất và mức sử dụng đòn bẩy tài chính. Trong khi đó, thị trường vẫn đang định giá khả năng Fed tăng thêm 0,25 điểm phần trăm lãi suất trong cuộc họp tháng 9.

Theo ông Đinh Minh Trí, trong bối cảnh hiện nay, chiến lược phù hợp là ưu tiên các doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận tốt, nền tảng tài chính lành mạnh, thanh khoản cao và định giá còn hấp dẫn, đồng thời hạn chế mua đuổi trong các nhịp hồi mạnh của thị trường.

Đối với nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ đầu tư công, Mirae Asset đánh giá các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng, xây lắp điện, hạ tầng năng lượng, thi công cao tốc và vật liệu xây dựng đang giao dịch ở vùng định giá thấp hơn mức trung bình nhiều năm. Theo ông Trí, nếu tiến độ giải ngân đầu tư công được cải thiện trong nửa cuối năm, nhóm cổ phiếu này có cơ hội bước vào chu kỳ tái định giá.

Đặc biệt, trong kịch bản giải ngân đạt trên 70% kế hoạch năm trong hai quý cuối năm, các doanh nghiệp xây lắp và vật liệu xây dựng có thể ghi nhận tăng trưởng rõ nét về doanh thu, lợi nhuận và giá trị hợp đồng chưa thực hiện (backlog), nhất là khi quý III và quý IV vốn là mùa cao điểm ghi nhận doanh thu của ngành.

Dù vậy, chuyên gia Mirae Asset cho rằng dòng tiền thị trường hiện vẫn chưa thực sự quay trở lại nhóm vật liệu xây dựng, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư đối với triển vọng giải ngân. Đây cũng có thể là cơ hội đối với những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt nếu kết quả giải ngân đầu tư công cải thiện đúng kỳ vọng. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn cần thận trọng với các doanh nghiệp có tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao trong bối cảnh mặt bằng lãi suất không còn ở mức thấp.