Đếm ngược 15 ngày tới cột mốc lịch sử của chứng khoán Việt Nam

Chỉ còn đúng 15 ngày nữa, vào ngày 21/8, FTSE Russell sẽ công bố danh mục cổ phiếu chính thức được đưa vào bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS) dành cho nhóm thị trường mới nổi. Đây là cột mốc quan trọng trong lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, trước khi việc chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9.

Theo phân tích của Vietcap, việc nâng hạng được hiện thực hóa sau khi Việt Nam đáp ứng các yêu cầu về khả năng tiếp cận thị trường. Trong đó, điểm nhấn là việc triển khai mô hình Global Broker, cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài giao dịch thông qua các công ty chứng khoán toàn cầu, cùng với Thông tư 08/2026/TT-BTC và cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (Non Pre-Funding - NPF), giúp tháo gỡ một trong những rào cản lớn đối với dòng vốn quốc tế.

Theo lộ trình của FTSE Russell, toàn bộ cổ phiếu Việt Nam sẽ được loại khỏi bộ chỉ số FTSE Frontier Index Series trong kỳ đánh giá tháng 9/2026, đồng thời được bổ sung vào FTSE Global Equity Index Series theo từng giai đoạn. Các doanh nghiệp IPO mới cũng có thể được đưa vào rổ chỉ số theo cùng lộ trình nếu đáp ứng các tiêu chí về vốn hóa khả dụng cho đầu tư, thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và giới hạn sở hữu nước ngoài.

Trong nhóm doanh nghiệp IPO gần đây, Vietcap cho biết TCX, VCK và MCH đáp ứng đầy đủ các điều kiện để được đưa vào bộ chỉ số. Ngược lại, VPX, GEL và HPA chưa đủ tiêu chuẩn do vốn hóa khả dụng cho đầu tư chỉ đạt khoảng 404 triệu USD, 304 triệu USD và 54 triệu USD, thấp hơn ngưỡng yêu cầu khoảng 483 triệu USD, dù thanh khoản đã đáp ứng tiêu chí.

Đi cùng việc nâng hạng là kỳ vọng về một làn sóng vốn ngoại mới. Vietcap ước tính hiện có khoảng 1,4 nghìn tỷ USD tài sản đang được quản lý bởi các quỹ đầu tư thụ động bám theo các chỉ số FTSE. Khi tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam được bổ sung đầy đủ vào các bộ chỉ số, dòng vốn thụ động có thể chảy vào thị trường khoảng 1,5 tỷ USD.

Theo tỷ trọng dự phóng của FTSE tại ngày 31/3/2026, cổ phiếu Việt Nam sẽ chiếm khoảng 0,034% trong FTSE Global All Cap, 0,329% trong FTSE Emerging All Cap, 0,020% trong FTSE All-World và 0,192% trong FTSE Emerging. Dù tỷ trọng còn khiêm tốn, việc được góp mặt trong các bộ chỉ số toàn cầu được đánh giá sẽ giúp thị trường Việt Nam tiếp cận lượng vốn đầu tư quốc tế lớn hơn đáng kể so với giai đoạn còn thuộc nhóm cận biên.

Không chỉ dòng vốn ETF, Vietcap cho rằng các quỹ đầu tư chủ động nhiều khả năng sẽ bắt đầu giải ngân vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn ngay trước thời điểm nâng hạng nhằm đón đầu quá trình tham chiếu các chỉ số mới. Điều này có thể tạo lực đỡ cho nhóm cổ phiếu dẫn dắt trong giai đoạn chuyển tiếp.

Tổng hợp từ các tổ chức quốc tế, Vietcap cho biết nhiều dự báo cho thấy tổng dòng vốn ngoại, bao gồm cả vốn chủ động và thụ động, có thể đạt khoảng 3-6 tỷ USD trong vòng 12-18 tháng sau khi Việt Nam được nâng hạng. Trong đó, HSBC từng ước tính quy mô dòng vốn vào thị trường Việt Nam khoảng 3,4 tỷ USD, riêng các quỹ đầu tư thụ động có thể đóng góp khoảng 1,5 tỷ USD.

Dù triển vọng được đánh giá tích cực, Vietcap lưu ý quy mô và tốc độ giải ngân thực tế vẫn sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như định giá thị trường, diễn biến tỷ giá và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư quốc tế đối với nhóm thị trường mới nổi. Tuy nhiên, việc dòng vốn chủ động có thể đi trước, kết hợp với dòng vốn thụ động sau khi các chỉ số hoàn tất cơ cấu, được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện xu hướng bán ròng của khối ngoại trong những năm gần đây.