Dầu Mỹ tràn sang châu Á: Ai đang mất vai trò?
Dòng dầu từ Mỹ sang châu Á tăng vọt đúng thời điểm Trung Đông gián đoạn, buộc các nhà máy lọc dầu phải tìm nguồn thay thế. Câu hỏi đặt ra không chỉ là thiếu hụt ngắn hạn, mà là liệu vai trò của Trung Đông có đang bị thách thức.
Theo các nhà giao dịch, khoảng 60 triệu thùng dầu thô từ Mỹ dự kiến sẽ được xuất sang châu Á trong tháng 4 – mức cao nhất trong vòng 3 năm. Con số này phản ánh phản ứng nhanh của các nhà máy lọc dầu châu Á trước sự gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Việc gia tăng nhập khẩu không chỉ mang tính ứng phó ngắn hạn. Khi nguồn cung từ Trung Đông trở nên kém ổn định, các nhà máy lọc dầu tại Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nền kinh tế châu Á đang chủ động đa dạng hóa nguồn đầu vào để giảm rủi ro.
Dữ liệu từ Kpler cho thấy riêng Nhật Bản đã đặt mua khoảng 3 triệu thùng dầu Midland giao tháng 4, trong khi tổng lượng dầu WTI và Mars từ Mỹ có thể lên tới 13 triệu thùng – mức cao kỷ lục theo tháng.
Điểm đáng chú ý là dầu Mỹ không chỉ đóng vai trò “hàng thay thế”, mà còn đang cạnh tranh trực tiếp với các loại dầu truyền thống từ Trung Đông. Trong bối cảnh nguồn cung từ Vịnh Ba Tư bị hạn chế, dầu Midland được đánh giá có sức cạnh tranh cao hơn so với dầu Murban của Abu Dhabi, bất chấp mức giá chào bán cao hơn Brent.
Điều này cho thấy yếu tố giá không còn là biến số duy nhất. An ninh nguồn cung đang trở thành ưu tiên hàng đầu, buộc các nhà máy lọc dầu chấp nhận chi phí cao hơn để đảm bảo hoạt động liên tục.
Tuy nhiên, khả năng tự cân bằng của thị trường vẫn có giới hạn. Việc Nhật Bản và Hàn Quốc giải phóng dầu dự trữ chỉ có thể bù đắp thiếu hụt trong ngắn hạn, trong khi nhu cầu nhập khẩu vẫn duy trì ở mức cao.
Trong bối cảnh đó, Mỹ đang nổi lên như một “nhà cung cấp linh hoạt” cho châu Á, tận dụng lợi thế về sản lượng và khả năng xuất khẩu để lấp khoảng trống từ Trung Đông. Thông thường, Mỹ xuất khẩu khoảng 110 triệu thùng dầu mỗi tháng, trong đó hơn 1/3 hướng tới thị trường châu Á, tỷ trọng này có thể tiếp tục tăng nếu gián đoạn kéo dài.
Diễn biến hiện tại vì vậy không chỉ là câu chuyện thương mại, mà phản ánh một sự điều chỉnh sâu hơn trong cấu trúc thị trường năng lượng. Khi các tuyến cung ứng truyền thống bị gián đoạn, dòng dầu sẽ tự tìm đường đi mới và trong lần dịch chuyển này, Mỹ đang trở thành điểm tựa thay thế.
Nếu xu hướng này kéo dài, bản đồ năng lượng toàn cầu có thể sẽ không còn được định hình như trước, khi vai trò của Trung Đông bị phân tán và các nguồn cung thay thế ngày càng chiếm vị trí quan trọng hơn trong chuỗi cung ứng.
Vương Anh
