Đại biểu Quốc hội đề xuất nâng dự trữ xăng dầu lên 90 ngày, khởi công kho quốc gia

Việt Nam hiện chỉ dự trữ xăng dầu ở mức 7–10 ngày tiêu thụ, tối đa khoảng 30 ngày nếu tính cả dự trữ thương mại, thấp hơn rất xa mục tiêu 90 ngày vào năm 2030 theo Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị. Khoảng cách lớn này đang đặt ra rủi ro đáng kể đối với một nền kinh tế quy mô 514 tỷ USD, theo cảnh báo từ các đại biểu Quốc hội.

Phát biểu tại phiên thảo luận ngày 10/4, ông Đặng Ngọc Huy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác Đại biểu của Quốc hội, cho rằng Việt Nam đang vận hành nền kinh tế với “một bình năng lượng luôn báo động”. Ông nhấn mạnh việc chưa có kho dự trữ xăng dầu quốc gia độc lập là bất cập lớn, khi nguồn dự trữ hiện vẫn phụ thuộc vào kho của doanh nghiệp đầu mối, đi ngược nguyên tắc quản lý độc lập theo Luật Dự trữ quốc gia.

Không chỉ là vấn đề kỹ thuật, thiếu dự trữ đang gây ra chi phí kinh tế thực. Ông Huy dẫn lại thực tế khi giá xăng dầu tăng mạnh, người dân phải xếp hàng mua nhiên liệu, trong khi chi phí vận tải, logistics leo thang, kéo theo áp lực lên các dự án trọng điểm. “Thiếu dự trữ còn đắt hơn rất nhiều so với chi phí xây kho”, ông nói, đồng thời ví việc xây dựng kho dự trữ chiến lược như “mua bảo hiểm cho nền kinh tế”.

Cùng quan điểm, bà Phạm Thị Thúy Chinh, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết chi cho dự trữ hiện mới chiếm khoảng 21% tổng chi, chưa tương xứng với vai trò của lĩnh vực năng lượng. Bà đề xuất tăng đầu tư và hiện đại hóa hệ thống kho nhằm đảm bảo năng lực dự trữ các mặt hàng chiến lược.

Để hiện thực hóa mục tiêu, ông Đặng Ngọc Huy kiến nghị cần có lộ trình cụ thể: đạt 60 ngày dự trữ vào năm 2028 và 90 ngày vào năm 2030, đi kèm với chính sách ngân sách và cơ chế triển khai đủ mạnh để khởi công hệ thống kho dự trữ quốc gia ngay trong giai đoạn tới.

Áp lực này càng trở nên cấp bách trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh do xung đột địa chính trị. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá xăng dầu trong nước đã trải qua 15 kỳ điều hành, với giá RON 95-III hiện ở mức 23.540 đồng/lít, từng có thời điểm vọt lên gần 34.000 đồng/lít. Diễn biến này cho thấy mức độ nhạy cảm cao của nền kinh tế trước các cú sốc năng lượng.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Hồng Hà, Tổng giám đốc Vietnam Airlines, cho biết thị trường năng lượng hiện “cực kỳ biến động và khó dự đoán”. Ông đánh giá việc giảm thuế nhiên liệu là cần thiết nhưng chưa đủ, đồng thời đề xuất cần cơ chế điều hành linh hoạt hơn để đảm bảo nguồn cung và ổn định giá.

Trước các ý kiến này, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ đang xây dựng phương án dự trữ quốc gia đối với các mặt hàng thiết yếu, trong đó có xăng dầu, đồng thời điều chỉnh chiến lược năng lượng theo hướng chủ động hơn. Việc phát triển các nguồn điện nền và cập nhật Quy hoạch điện VIII cũng được đặt ra nhằm củng cố an ninh năng lượng trong dài hạn.

Nhìn tổng thể, bài toán dự trữ xăng dầu không chỉ là câu chuyện kỹ thuật hay chi phí đầu tư, mà là vấn đề an ninh kinh tế. Khi dư địa dự trữ còn mỏng, mỗi biến động của thị trường thế giới đều có thể nhanh chóng truyền dẫn vào trong nước, đặt nền kinh tế trước rủi ro thiếu ổn định nếu không có “bộ đệm” đủ lớn.