CPI tháng 5 tăng 0,29%, áp lực giá chuyển từ thực phẩm sang năng lượng

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2026 tăng 0,29% so với tháng trước, đưa mức tăng CPI bình quân 5 tháng đầu năm lên 4,31%. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không nằm ở con số lạm phát, mà ở sự thay đổi của các động lực phía sau mặt bằng giá.

Nếu trong nhiều giai đoạn trước, thực phẩm thường là yếu tố chính kéo CPI đi lên, thì tháng 5 chứng kiến một bức tranh khác. Áp lực giá đang chuyển dần sang các nhóm dịch vụ và năng lượng, phản ánh tác động ngày càng rõ của chi phí đầu vào đối với nền kinh tế.

Theo số liệu từ Cục Thống kê, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng mạnh nhất với mức 0,96%, đóng góp 0,22 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung. Trong đó, giá điện sinh hoạt tăng 2,38%, nước sinh hoạt tăng 1,41%.

Đợt nắng nóng kéo dài trên diện rộng đã làm gia tăng nhu cầu sử dụng điện và nước, đồng thời kéo theo nhu cầu sửa chữa, bảo dưỡng nhà ở. Giá thuê nhà tăng 0,71%, dịch vụ sửa chữa nhà ở tăng 0,69%, trong khi vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 0,81%.

Nhóm giao thông cũng ghi nhận mức tăng 0,83%, chủ yếu do giá xăng tăng 2,12%. Dù giá dầu diesel giảm mạnh, tác động từ giá nhiên liệu vẫn đủ lớn để kéo mặt bằng chi phí vận tải và dịch vụ liên quan đi lên.

Một tín hiệu đáng chú ý khác là áp lực giá bắt đầu lan sang nhóm dịch vụ tiêu dùng. Giá du lịch trọn gói tăng 1,19%, trong khi các mặt hàng phục vụ nhu cầu chống nóng như điều hòa và quạt điện cũng đồng loạt tăng giá.

Ngược lại, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống – vốn thường là nguồn gây áp lực lớn nhất lên CPI – lại giảm 0,14%. Giá lương thực giảm 0,68% và thực phẩm giảm 0,25%, góp phần kìm hãm đà tăng của lạm phát trong tháng.

Điều này cho thấy cấu trúc lạm phát đang thay đổi. Thay vì đến từ cầu tiêu dùng thực phẩm, áp lực giá hiện chủ yếu xuất phát từ chi phí năng lượng, tiện ích và dịch vụ.

Đối với thị trường, đây là diễn biến cần được theo dõi sát trong nửa cuối năm. Khi giá điện, nước, nhiên liệu và các dịch vụ thiết yếu tăng lên, áp lực chi phí có thể dần phản ánh vào giá bán của doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng đến biên lợi nhuận và sức mua của người tiêu dùng.

Một điểm đáng lưu ý là lạm phát cơ bản tháng 5 tăng 4,67% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng CPI chung 4,31%. Diễn biến này cho thấy áp lực giá không chỉ đến từ các yếu tố biến động mạnh như thực phẩm hay năng lượng mà đang xuất hiện rộng hơn trong nền kinh tế.

Trong bối cảnh giá dầu thế giới còn chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và nhu cầu điện bước vào cao điểm mùa hè, câu chuyện lạm phát những tháng tới có thể không còn nằm ở giá thực phẩm, mà nằm ở chi phí năng lượng và dịch vụ – những yếu tố có sức lan tỏa rộng hơn đối với toàn bộ nền kinh tế.