Chứng khoán Việt Nam bước vào làn sóng IPO thứ 3: Hàng loạt tên tuổi quốc dân chuẩn bị lên sàn

Làn sóng IPO trên thị trường chứng khoán tiếp tục nóng lên sau khi CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận kế hoạch chào bán gần 180 triệu cổ phiếu với mức giá 80.000 đồng/cp.

Theo kế hoạch, thương vụ IPO của DMX dự kiến giúp doanh nghiệp huy động khoảng 14.360 tỷ đồng. Sau phát hành, vốn điều lệ của DMX sẽ tăng từ khoảng 11.013 tỷ đồng lên 12.808 tỷ đồng, tương ứng mức định giá hơn 102.460 tỷ đồng.

Nếu niêm yết đúng kế hoạch vào tháng 08/2026, DMX có khả năng trở thành một trong những doanh nghiệp bán lẻ giá trị nhất thị trường chứng khoán và đủ điều kiện tham gia rổ VN30.

Không chỉ riêng DMX, thị trường còn đang chờ đợi hàng loạt thương vụ IPO đáng chú ý khác như LPBS với kế hoạch huy động gần 4.300 tỷ đồng, cùng nhiều cái tên quen thuộc như Highlands Coffee, DatVietVAC, Bách Hóa Xanh, Long Châu hay Golden Gate.

Giới phân tích cho rằng sự trở lại mạnh mẽ của các thương vụ IPO đang góp phần giải cơn khát hàng hóa mới trên thị trường chứng khoán sau nhiều năm trầm lắng.

Trước đó, trong năm 2025, nhiều doanh nghiệp lớn như Vinpearl, TCBS, VPBankS, VPS hay GELEX Infra đã khởi động chu kỳ IPO mới. Khác với giai đoạn trước khi nhóm tài chính chiếm tỷ trọng lớn, làn sóng hiện tại được đánh giá đa dạng hơn với sự tham gia của các doanh nghiệp bán lẻ, tiêu dùng, giải trí và nông nghiệp.

Trong lịch sử, thị trường chứng khoán Việt Nam từng trải qua hai làn sóng IPO lớn. Giai đoạn 2007-2009 diễn ra sau khi Việt Nam gia nhập WTO, kéo theo làn sóng doanh nghiệp Nhà nước lên sàn mạnh mẽ. Thời điểm đó, VN-Index lần đầu tiến sát mốc 1.200 điểm trước khi giảm sâu sau khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Làn sóng IPO thứ hai xuất hiện trong giai đoạn 2017-2018 với hàng loạt thương vụ cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước quy mô lớn. Tổng giá trị huy động thời điểm đó vượt 100.000 tỷ đồng, góp phần đưa VN-Index trở lại vùng đỉnh lịch sử 1.200 điểm sau một thập kỷ.

Tuy nhiên, kể từ năm 2019 đến nay, hoạt động IPO của khối doanh nghiệp Nhà nước gần như chững lại. Thay vào đó, làn sóng IPO thứ ba chủ yếu đến từ khu vực tư nhân và các doanh nghiệp được tách ra từ tập đoàn mẹ.

Theo ông Bùi Văn Huy - Giám đốc Khối Nghiên cứu đầu tư FIDT, bản chất nguồn cung IPO hiện tại đã thay đổi đáng kể. Nếu hai làn sóng trước chủ yếu gắn với doanh nghiệp Nhà nước và hoạt động cổ phần hóa, làn sóng hiện nay tập trung vào các doanh nghiệp tư nhân hoặc mô hình “spin-off” nhằm huy động vốn để mở rộng hoạt động kinh doanh.

Nhiều doanh nghiệp nổi bật trong làn sóng IPO hiện nay như TCBS, VPBankS, LPBS, DMX, Bách Hóa Xanh, Long Châu hay GELEX Infra đều được tách ra từ các tập đoàn lớn. Điều này đồng nghĩa dòng vốn huy động chủ yếu quay trở lại phục vụ mở rộng hệ sinh thái doanh nghiệp thay vì bổ sung ngân sách Nhà nước như trước.

Một điểm đáng chú ý khác là lần đầu tiên thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự xuất hiện đồng loạt của nhiều thương hiệu tiêu dùng quen thuộc như Highlands Coffee, Golden Gate, TH True Milk, DatVietVAC hay F88. Theo giới chuyên gia, điều này vừa mở ra cơ hội đa dạng hóa hàng hóa trên sàn, vừa tạo ra áp lực lớn đối với khả năng hấp thụ dòng tiền của thị trường.

Bối cảnh hiện nay cũng có nhiều điểm khác biệt khi VN-Index đang dao động quanh vùng đỉnh lịch sử 1.900 điểm, trong khi chứng khoán Việt Nam vừa được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Việc nâng hạng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ thanh khoản và gia tăng khả năng hấp thụ các thương vụ IPO quy mô lớn trong thời gian tới. Đồng thời, Nghị định 245/2025/NĐ-CP cũng được đánh giá là bước thay đổi đáng chú ý về thủ tục IPO và niêm yết.

Theo quy định mới, thời gian hoàn tất quy trình từ IPO đến niêm yết được rút ngắn xuống còn khoảng 30 ngày, thay vì kéo dài 90-120 ngày như trước. Điều này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy nhiều doanh nghiệp tăng tốc kế hoạch lên sàn.

Dù vậy, giới phân tích cũng lưu ý làn sóng IPO thứ ba diễn ra trong bối cảnh lãi suất neo ở mức cao hơn đáng kể so với hai chu kỳ trước. Đây có thể là yếu tố tạo áp lực lên định giá doanh nghiệp cũng như thanh khoản thị trường trong trung hạn.

Theo ông Bùi Văn Huy, quy mô của làn sóng IPO hiện nay thậm chí có thể lớn hơn hai chu kỳ trước cộng lại. Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn có nhu cầu vốn lớn, đây sẽ là phép thử quan trọng đối với sức hấp thụ của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.