Cho vay vượt đà huy động, áp lực lãi suất ngày càng lớn

Tăng trưởng tín dụng đang vượt tốc độ huy động vốn tại nhiều ngân hàng, tạo sức ép ngày càng lớn lên thanh khoản hệ thống. Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục gia tăng, bài toán cân bằng giữa cho vay, huy động và ổn định mặt bằng lãi suất trở thành thách thức đối với cả các ngân hàng thương mại lẫn cơ quan quản lý.

Báo cáo tài chính quý II của nhiều ngân hàng cho thấy xu hướng tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn. Tại Techcombank, dư nợ cho vay khách hàng đến cuối tháng 6 đạt gần 850.000 tỷ đồng, tăng 10,4% so với đầu năm, trong khi tiền gửi khách hàng chỉ tăng 7%, lên hơn 660.000 tỷ đồng.

Cơ cấu tín dụng của Techcombank cũng phản ánh nhu cầu vốn lớn từ khu vực doanh nghiệp. Cho vay khách hàng doanh nghiệp chiếm 58% tổng dư nợ, trong khi khách hàng cá nhân chiếm 42%. Đáng chú ý, dư nợ bất động sản chiếm tới 26,68%, tiếp theo là bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, xe máy (8,73%), công nghiệp chế biến chế tạo (8,29%) và xây dựng (5,19%).

Xu hướng này cũng xuất hiện tại nhiều ngân hàng khác. Tại VPBank, tín dụng ngân hàng mẹ tăng 24,6% so với cuối năm trước, đạt gần 1,06 triệu tỷ đồng, trong khi quy mô tiền gửi khách hàng và giấy tờ có giá hợp nhất tăng 22,7%, lên gần 902.000 tỷ đồng. Dù huy động tăng khá mạnh, tốc độ vẫn thấp hơn tăng trưởng cho vay.

LPBank ghi nhận huy động vốn trên thị trường 1 đạt hơn 430.000 tỷ đồng, tăng 8% so với đầu năm, trong khi dư nợ cho vay khách hàng tăng 10%, lên gần 430.000 tỷ đồng. Tại VIB, tiền gửi khách hàng đạt hơn 317.000 tỷ đồng, thấp hơn đáng kể so với dư nợ tín dụng đã vượt 397.000 tỷ đồng vào cuối quý II.

Diễn biến tại các ngân hàng cũng phản ánh bức tranh chung của toàn hệ thống. Theo Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 26/6, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã vượt 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025 và tăng 18,1% so với cùng kỳ năm trước. Trước đó, đến ngày 15/6, tốc độ tăng trưởng tín dụng vẫn cao hơn huy động vốn khoảng 2 điểm phần trăm.

Khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, áp lực bổ sung nguồn vốn đầu vào của các ngân hàng cũng gia tăng. Thực tế trên thị trường, dù lãi suất tiền gửi niêm yết phổ biến ở mức 6-7%/năm đối với các kỳ hạn từ 6-12 tháng, nhiều ngân hàng vẫn triển khai các chương trình cộng thêm lãi suất dành cho khách hàng gửi tiền với giá trị lớn. Trong một số trường hợp, mức sinh lời thực tế vượt 9%/năm, thậm chí trên 10%/năm.

Theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, áp lực này xuất phát từ sự mất cân đối giữa cơ cấu nguồn vốn và nhu cầu sử dụng vốn của nền kinh tế. Hiện khoảng 80% nguồn vốn huy động trong hệ thống là vốn ngắn hạn, trong khi nguồn vốn trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 20%, chưa đáp ứng nhu cầu vay vốn của các doanh nghiệp, đặc biệt là các dự án đầu tư quy mô lớn.

Người đứng đầu Ngân hàng Nhà nước cho rằng nếu tín dụng tiếp tục tăng nhanh trong khi huy động vốn không theo kịp, các ngân hàng sẽ phải nâng lãi suất huy động để thu hút tiền gửi. Chi phí vốn đầu vào gia tăng sẽ tạo áp lực lên lãi suất cho vay, qua đó làm tăng chi phí tài chính của doanh nghiệp và ảnh hưởng đến mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước đang theo đuổi mục tiêu giữ ổn định mặt bằng lãi suất, đồng thời các ngân hàng thương mại cũng thống nhất hạn chế cạnh tranh huy động vốn bằng mọi giá. Mục tiêu là đảm bảo thanh khoản cho hệ thống nhưng không tạo ra một cuộc đua lãi suất mới, qua đó duy trì điều kiện tín dụng thuận lợi cho nền kinh tế.