Call margin trở lại nhưng chuyên gia chưa lo kịch bản bán giải chấp như năm 2022

Đà giảm mạnh của VN-Index trong hơn hai tuần qua đang kéo theo một hiện tượng quen thuộc của những nhịp điều chỉnh sâu: call margin xuất hiện trở lại. Chỉ số đã mất hơn 100 điểm, liên tiếp xuyên thủng nhiều ngưỡng hỗ trợ, trong khi không ít cổ phiếu giảm nhanh hơn tốc độ của thị trường.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Ngân hàng Đầu tư, Chứng khoán An Bình (ABS), áp lực bán tăng mạnh trong các phiên gần đây chủ yếu xuất phát từ việc nhiều tài khoản chạm ngưỡng gọi ký quỹ. Lực bán bắt đầu gia tăng từ phiên 20/7 và tiếp tục lan rộng trong phiên 21/7 khi thị trường giảm sâu hơn.

Tuy nhiên, chuyên gia ABS cho rằng thị trường hiện mới dừng ở trạng thái call margin, chưa xuất hiện tình trạng force sell trên diện rộng. Đây là khác biệt quan trọng bởi bán giải chấp bắt buộc thường khiến áp lực bán bị khuếch đại và kéo thị trường vào vòng xoáy giảm mạnh hơn.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, áp lực margin lần này chủ yếu đến từ các tổ chức trong nước, cổ đông lớn hoặc chủ doanh nghiệp, thay vì nhà đầu tư cá nhân. Trong bối cảnh thanh khoản đã suy giảm nhiều tháng, phần lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ không còn sử dụng đòn bẩy ở mức cao như những giai đoạn trước.

Điều này cũng khiến cách xử lý margin khác đi. Theo chuyên gia ABS, các nhà đầu tư lớn thường chủ động bổ sung tài sản bảo đảm hoặc bán giảm tỷ trọng để đưa tỷ lệ vay về ngưỡng an toàn, thay vì rơi vào trạng thái bị bán giải chấp hàng loạt.

Hiện tượng các tài khoản lớn đồng loạt bị gọi ký quỹ khiến nhiều nhà đầu tư liên tưởng đến năm 2022. Tuy nhiên, ông Nguyễn Thế Minh nhấn mạnh điểm giống nhau chỉ nằm ở hiện tượng margin, còn nền tảng của thị trường hiện nay đã thay đổi đáng kể.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, thị trường năm 2022 chịu tác động đồng thời của khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp, khó khăn kinh tế và nhiều cú sốc tài chính khác, khiến niềm tin suy giảm mạnh và hình thành chu kỳ giảm kéo dài. Trong khi đó, đến nay vẫn chưa xuất hiện một yếu tố mang tính khủng hoảng đủ lớn để tạo ra kịch bản tương tự.

Từ góc độ xu hướng, chuyên gia ABS cho rằng VN-Index đã bước vào nhịp điều chỉnh ngắn hạn, nhưng chưa có cơ sở để khẳng định xu hướng tăng dài hạn đã kết thúc. Nền tảng kinh tế năm 2026 vẫn tích cực hơn nhiều so với bốn năm trước khi tăng trưởng được duy trì, lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục cải thiện và chưa xuất hiện cú sốc mang tính hệ thống.

Bên cạnh đó, Chính phủ vẫn theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao, trong khi câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán và thúc đẩy IPO, niêm yết doanh nghiệp mới được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ dòng vốn trong trung và dài hạn.

Dù vậy, ông Nguyễn Thế Minh lưu ý thị trường vẫn sẽ đối mặt với biến động trong ngắn hạn khi lạm phát chưa giảm đủ mạnh để tạo dư địa hạ lãi suất, còn thanh khoản hệ thống ngân hàng cần thêm thời gian để cải thiện. Theo chuyên gia, đây là những yếu tố có thể khiến quá trình điều chỉnh chưa sớm kết thúc, nhưng chưa đủ để thay đổi triển vọng dài hạn của thị trường.