Bộ Công Thương đề xuất đưa bán dẫn, đất hiếm vào danh mục công nghiệp trọng điểm

Bộ Tư pháp vừa đăng tải hồ sơ dự án Luật Công nghiệp trọng điểm do Bộ Công Thương chủ trì xây dựng. Dự thảo gồm 11 chương, 95 điều, trong đó lần đầu tiên đề xuất danh mục các ngành công nghiệp trọng điểm được quy định ngay trong luật thay vì chỉ xác định theo từng giai đoạn phát triển.

Bên cạnh các ngành truyền thống như luyện kim, vật liệu, cơ khí chế tạo, ô tô, đường sắt hay hóa chất, Bộ Công Thương đề xuất bổ sung nhiều lĩnh vực mới gồm công nghiệp bán dẫn và điện tử công nghệ cao, công nghiệp điện gió ngoài khơi, công nghiệp khoáng sản chiến lược và đất hiếm. Đây đều là những ngành được đánh giá có vai trò then chốt trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo Bộ Công Thương, việc mở rộng danh mục xuất phát từ yêu cầu bảo đảm năng lực tự chủ trước làn sóng đầu tư hạ tầng quy mô lớn trong thời gian tới. Việt Nam đang triển khai nhiều dự án trọng điểm như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, điện gió ngoài khơi, điện khí, điện hạt nhân module nhỏ, sản xuất hydro và amoniac xanh, cùng hạ tầng số. Những lĩnh vực này đòi hỏi khả năng làm chủ công nghệ lõi và năng lực sản xuất thiết bị trong nước.

Cơ quan soạn thảo cũng cho rằng phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm là giải pháp để nâng tỷ lệ nội địa hóa, đáp ứng yêu cầu về xuất xứ hàng hóa trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng siết chặt tiêu chuẩn. Điều này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm rủi ro trong chuỗi cung ứng, duy trì thị trường xuất khẩu và tạo dư địa tăng trưởng dài hạn.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc dự thảo dành riêng hai chương để phát triển công nghiệp ngoài khơi và công nghiệp đất hiếm, vật liệu chiến lược. Theo Bộ Công Thương, quá trình chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi số đang làm gia tăng cạnh tranh toàn cầu đối với các loại khoáng sản chiến lược, trong khi Việt Nam dù có tiềm năng đáng kể về đất hiếm nhưng vẫn chưa hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ khai thác, chế biến sâu đến sản xuất vật liệu và thiết bị.

Để thúc đẩy các ngành ưu tiên, dự thảo luật đề xuất nhiều công cụ hỗ trợ như Quỹ Công nghiệp Chiến lược Quốc gia, cơ chế phát triển năng lực công nghiệp, ưu tiên sử dụng sản phẩm và dịch vụ được nghiên cứu, thiết kế, chế tạo tại Việt Nam, cùng hệ thống cơ sở thử nghiệm công nghiệp phục vụ đổi mới sáng tạo.

Ngoài ra, dự thảo cũng đưa ra khái niệm "tổ hợp công nghiệp trọng điểm" như một mô hình phát triển mới. Theo đó, các tổ hợp sẽ tập trung một hoặc nhiều ngành công nghiệp chiến lược, gắn với hạ tầng, năng lượng, logistics, nghiên cứu phát triển và đào tạo nhân lực, qua đó hình thành các cực tăng trưởng công nghiệp trong giai đoạn tới.