20 doanh nghiệp Nhà nước vào tầm ngắm tái cơ cấu, cơ hội nào cho nhà đầu tư?

Ngày 12/02/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, có hiệu lực từ 13/02/2026. Văn bản này quy định chi tiết việc cơ cấu vốn, cổ phần hóa và chuyển đổi sở hữu đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ theo Luật Quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp 2025.

Theo quy định, cổ phần hóa phải gắn với mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng năng lực cạnh tranh và cải thiện quản trị. Doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa là doanh nghiệp cấp I chuyển thành công ty cổ phần, bao gồm công ty mẹ của tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước; công ty mẹ trong mô hình mẹ - con; và công ty TNHH một thành viên độc lập do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Danh mục 20 doanh nghiệp được Thủ tướng Chính phủ quyết định tái cơ cấu lại vốn Nhà nước.

Đáng chú ý, Phụ lục III kèm theo Nghị định liệt kê 20 doanh nghiệp do Thủ tướng quyết định cơ cấu lại vốn Nhà nước. Trong đó có nhiều tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (HVN), Tổng Công ty Cảng Hàng không Việt Nam (ACV), Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước, Tập đoàn Bảo Việt (BVH) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam cùng nhiều doanh nghiệp hạ tầng, lương thực, lâm nghiệp.

Nghị định 57 quy định điều kiện cổ phần hóa gồm: doanh nghiệp không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ 100% vốn điều lệ; sau khi xử lý tài chính và xác định giá trị doanh nghiệp, giá trị thực tế phải bằng hoặc lớn hơn các khoản phải trả. Trường hợp giá trị thực tế thấp hơn nghĩa vụ nợ, cơ quan đại diện chủ sở hữu phải phối hợp với Công ty Mua bán nợ Việt Nam và các chủ nợ xây dựng phương án xử lý nợ để đủ điều kiện cổ phần hóa; nếu không khả thi, doanh nghiệp sẽ chuyển sang hình thức chuyển đổi khác theo quy định pháp luật.

Về phía nhà đầu tư, Nghị định cho phép nhà đầu tư trong nước mua cổ phần không hạn chế số lượng; nhà đầu tư nước ngoài được tham gia theo quy định về ngoại hối và đấu giá; đồng thời mở cơ chế lựa chọn nhà đầu tư chiến lược đáp ứng tiêu chí cụ thể. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng như thành viên Ban Chỉ đạo cổ phần hóa (trừ đại diện doanh nghiệp), tổ chức tư vấn, kiểm toán xác định giá trị doanh nghiệp hoặc tổ chức bán đấu giá sẽ không được mua cổ phần phát hành lần đầu.

Với quy mô tài sản lớn và vị thế thị trường của các doanh nghiệp trong danh sách, việc cơ cấu lại vốn nếu được triển khai đúng lộ trình có thể tạo ra nguồn cung cổ phiếu đáng kể. Tuy nhiên, tiến độ thực thi, phương án định giá và mức độ mở cửa cho nhà đầu tư chiến lược sẽ là các yếu tố quyết định mức độ hấp dẫn thực tế đối với dòng tiền trên thị trường chứng khoán trong thời gian tới.