Vượt 2 tỷ USD, rau quả chế biến mở pha tăng trưởng mới

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành rau quả Việt Nam, khi xuất khẩu rau quả chế biến lần đầu tiên vượt mốc 2 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch toàn ngành lên hơn 8,5 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Con số này không chỉ phản ánh đà tăng trưởng mạnh mẽ, mà còn cho thấy một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc: từ xuất khẩu hàng tươi sang chế biến sâu để gia tăng giá trị và giảm rủi ro.

Theo số liệu của Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2025 tăng gần 20% so với năm trước, trong bối cảnh thương mại toàn cầu đối mặt nhiều bất định và các rào cản kỹ thuật ngày càng siết chặt.

Thành tích này càng đáng chú ý khi đầu năm, xuất khẩu sang Trung Quốc – thị trường lớn nhất của rau quả Việt Nam – từng sụt giảm mạnh do nước này tăng cường kiểm soát dư lượng vàng O và Cadimi, đặc biệt với mặt hàng sầu riêng.

Tuy nhiên, những khó khăn mang tính kỹ thuật không kéo dài lâu. Từ giữa năm 2025, khi các vướng mắc được cơ quan chức năng hai bên tháo gỡ và loạt nghị định thư mới cho chuối, dừa, chanh leo được ký kết, xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc bắt đầu phục hồi rõ rệt. Đến tháng 9, kim ngạch sang thị trường này đạt gần 1,07 tỷ USD chỉ trong một tháng, tạo cú hích mạnh cho toàn ngành.

Với lợi thế địa lý và hệ thống logistics kết nối trực tiếp bằng đường bộ, đường sắt và đường biển, Trung Quốc tiếp tục được đánh giá là thị trường có thể hấp thụ lượng lớn rau quả Việt Nam trong những năm tới, nếu chất lượng được kiểm soát chặt chẽ.

Song điểm đáng chú ý hơn nằm ở sự thay đổi trong cơ cấu xuất khẩu. Nếu trước đây tăng trưởng chủ yếu dựa vào hàng tươi, thì năm 2025, rau quả chế biến trở thành động lực mới.

Kim ngạch nhóm hàng này đạt 2,06 tỷ USD, tăng hơn 42% so với năm 2024 và chiếm khoảng 24% tổng giá trị xuất khẩu rau quả. Các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, như dừa chế biến, hạt dẻ cười, hạnh nhân, cùng nhiều sản phẩm từ chanh leo, xoài, mít, nhãn đều ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm tiện lợi, dễ bảo quản và ổn định chất lượng.

Xu hướng này phù hợp với diễn biến của thị trường thế giới. Báo cáo của Future Market Insights cho thấy, quy mô thị trường rau quả sấy khô toàn cầu dự kiến tăng từ 88,2 tỷ USD năm 2025 lên 192,2 tỷ USD vào năm 2035, với tốc độ tăng trưởng bình quân hơn 8% mỗi năm.

Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm lành mạnh, có thời hạn sử dụng dài và phù hợp với hệ thống phân phối hiện đại – những yếu tố mà hàng chế biến đáp ứng tốt hơn so với hàng tươi.

Bên cạnh Trung Quốc, xuất khẩu rau quả sang Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) và Hà Lan tiếp tục duy trì đà tăng, góp phần mở rộng thị trường và giảm dần sự phụ thuộc vào một điểm đến duy nhất.

Việc mở cửa thêm các mặt hàng và đẩy mạnh chế biến sâu đang giúp ngành rau quả Việt Nam chủ động hơn trước biến động chính sách, logistics và các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng khắt khe.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, việc rau quả chế biến lần đầu vượt mốc 2 tỷ USD vì vậy không chỉ là một kỷ lục về kim ngạch, mà còn là dấu hiệu cho thấy quá trình đầu tư công nghệ và tái cấu trúc chuỗi giá trị đang phát huy hiệu quả.

Trong bức tranh dài hạn, đây được xem là nền tảng quan trọng để ngành rau quả Việt Nam chuyển từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tăng trưởng dựa vào giá trị, hướng tới sự bền vững hơn.