UBCKNN: Vanguard, Blackstone, Morgan Stanley đã hoàn tất khâu chuẩn bị để đầu tư vào Việt Nam

Nhiều định chế tài chính hàng đầu thế giới như Vanguard, Blackstone, UBS và Morgan Stanley đã hoàn tất các bước chuẩn bị kỹ thuật để đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), trong bối cảnh tiến trình nâng hạng được đẩy nhanh, việc tháo gỡ các rào cản pháp lý và mở rộng nguồn hàng sẽ là hai điều kiện quan trọng để thu hút dòng vốn quốc tế.

Thông tin trên được ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch UBCKNN, chia sẻ tại Hội thảo "Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam" do CTCP Chứng khoán SSI và Daiwa Securities Group tổ chức sáng 28/7. Theo ông, cùng với quá trình nâng hạng thị trường, nhiều quỹ đầu tư và định chế tài chính quốc tế cũng đã hoàn tất các bước chuẩn bị để tham gia thị trường Việt Nam.

Trong số đó có những tên tuổi lớn như Vanguard, Blackstone, UBS và Morgan Stanley, đã hoàn tất chuẩn bị kỹ thuật để đầu tư thông qua các công ty chứng khoán trong nước như SSI hay Vietcap (VCI). Theo lãnh đạo UBCKNN, đây là tín hiệu tích cực, cho thấy dòng vốn quốc tế đang sẵn sàng hơn cho thị trường Việt Nam khi các điều kiện đầu tư dần được hoàn thiện.

Để đón dòng vốn này, UBCKNN cũng đang đẩy nhanh việc hoàn thiện khung pháp lý. Cơ quan quản lý hiện xây dựng Thông tư số 08 thay thế ba thông tư sửa đổi, bổ sung trước đây, cho phép nhà đầu tư nước ngoài giao dịch thông qua môi giới toàn cầu, đồng thời cắt giảm thủ tục, chi phí và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Theo ông Hoàng Văn Thu, những thay đổi này được kỳ vọng sẽ cải thiện hệ thống thanh toán, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nước ngoài và mở rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế. Cùng với quá trình sửa đổi Luật Đầu tư, nhiều rào cản trên thị trường chứng khoán cũng đang được xem xét tháo gỡ nhằm cải thiện thanh khoản và gia tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBCKNN, để dòng vốn ngoại có thể chảy mạnh hơn, thị trường không chỉ cần môi trường đầu tư thuận lợi mà còn phải có thêm những doanh nghiệp chất lượng tham gia niêm yết. Đây cũng là lý do khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) được xem là một trong những dư địa lớn nhất của thị trường chứng khoán hiện nay.

Dù đã có mặt tại Việt Nam hơn ba thập kỷ và đóng góp quan trọng cho tăng trưởng, xuất khẩu cũng như chuỗi cung ứng, số doanh nghiệp FDI tham gia thị trường chứng khoán vẫn rất hạn chế. Từ khi thị trường đi vào hoạt động đến nay mới có 11 doanh nghiệp FDI từng niêm yết hoặc đăng ký giao dịch; hiện chỉ còn 10 doanh nghiệp trên gần 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch toàn thị trường.

Quy mô của nhóm doanh nghiệp này cũng còn khá nhỏ khi tổng vốn điều lệ đạt 12.629 tỷ đồng, tổng tài sản 44.696 tỷ đồng tại cuối năm 2025, chỉ tương ứng khoảng 0,15% vốn điều lệ và 0,48% tổng tài sản của toàn thị trường. Đáng chú ý, từ năm 2017 đến nay chỉ có 4 doanh nghiệp FDI chuyển đổi thành công ty đại chúng nhưng chưa phát sinh thêm trường hợp niêm yết hoặc đăng ký giao dịch mới.

Qua quá trình rà soát, UBCKNN cho biết vẫn còn nhiều điều kiện và cam kết khiến doanh nghiệp FDI chưa thể tham gia sâu hơn vào thị trường chứng khoán. Nhóm đầu tiên là các doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi đầu tư hoặc có cam kết với chính quyền địa phương, phải hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ trước khi thực hiện niêm yết.

Ngoài ra, các doanh nghiệp thực hiện dự án theo hình thức PPP, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ưu tiên theo các cam kết quốc tế hoặc thuộc ngành nghề chịu ràng buộc bởi điều ước quốc tế cũng phải xử lý các điều kiện pháp lý tương ứng trước khi tham gia thị trường. Với các dự án được lựa chọn thông qua đấu thầu, doanh nghiệp còn phải tuân thủ các cam kết trong hợp đồng với Chính phủ, đặc biệt là các quy định liên quan đến chuyển nhượng vốn.

Theo ông Hoàng Văn Thu, các doanh nghiệp FDI cũng như các tổ chức tư vấn cần rà soát đầy đủ các điều kiện và cam kết này ngay từ giai đoạn chuẩn bị, nhằm tránh phát sinh vướng mắc khi triển khai kế hoạch niêm yết. Việc tháo gỡ các nút thắt cho khu vực FDI được kỳ vọng không chỉ mở thêm nguồn hàng chất lượng cho thị trường chứng khoán mà còn tạo nền tảng để Việt Nam đón các dòng vốn quốc tế quy mô lớn trong giai đoạn sau nâng hạng.