Thuế 2026 đã chạy: Sai sót từ hóa đơn tháng 12/2025 bắt đầu “lộ diện”

Khi năm 2026 đã bước sang tuần thứ tư, nhiều hộ kinh doanh mới bắt đầu cảm nhận rõ áp lực từ cơ chế quản lý thuế mới. Trong đó, rủi ro lớn nhất hiện nay không đến từ những quy định vừa có hiệu lực, mà nằm ở dữ liệu cũ: hóa đơn và doanh thu của tháng 12/2025 – tháng chuyển tiếp cuối cùng, đồng thời là “điểm khóa sổ” quyết định cho năm đầu tiên áp dụng cơ chế mới.

Vì sao tháng 12/2025 đặc biệt nhạy cảm?

Tháng 12/2025, là tháng cuối cùng áp dụng phương pháp tính thuế cũ đối với hộ kinh doanh, đồng thời là điểm chốt dữ liệu trước khi cơ chế quản lý thuế mới chính thức vận hành từ ngày 1.1.2026. Điều này khiến mọi hóa đơn, doanh thu phát sinh trong tháng 12 đều trở thành căn cứ để cơ quan thuế đối chiếu sang năm sau.

Nói cách khác, sai ở tháng 12/2025 có thể kéo hệ quả sang cả năm 2026.

Nhầm lẫn lớn nhất: Doanh thu không tính theo lúc nhận tiền

Trong lúc, cơ quan thuế đang tiến hành đối chiếu dữ liệu đầu năm 2026 với doanh thu phát sinh trước thời điểm chuyển đổi. Chính tại đây, một nhầm lẫn phổ biến của hộ kinh doanh đang bộc lộ rõ, đó là ghi nhận doanh thu theo thời điểm thu tiền, thay vì theo thời điểm giao hàng, hoặc hoàn thành dịch vụ như quy định.

Theo quy định, thời điểm lập hóa đơn không phụ thuộc vào lúc tiền về tài khoản, mà căn cứ vào thời điểm giao dịch thực sự hoàn tất. Đây là nguyên tắc cốt lõi, nhưng cũng là điểm dễ sai nhất.

Hiểu một cách đơn giản: hàng đã giao, dịch vụ đã hoàn thành trong năm 2025, thì bắt buộc ghi nhận là doanh thu 2025, kể cả khi khách thanh toán sang tháng 1/2026. Ngược lại, nếu khách chuyển tiền trước, nhưng hàng hóa hoặc dịch vụ chỉ thực hiện từ ngày 1.1.2026, khoản đó thuộc doanh thu năm 2026.

Những tình huống nhỏ đang bị “soi” lại

Những tình huống tưởng chừng rất nhỏ nay lại trở thành điểm đối chiếu trọng tâm. Chẳng hạn, khách ăn uống tại quán ngày 31/12/2025, nhưng thanh toán ngày 2/1/2026 vẫn phải ghi nhận doanh thu năm 2025. Ngược lại, đơn hàng được khách chuyển khoản từ ngày 30/12/2025, nhưng giao hàng ngày 3/1/2026, thì doanh thu thuộc năm 2026. Việc lập hóa đơn sai thời điểm trong các trường hợp này có thể làm lệch dữ liệu khi so sánh chéo.

Áp lực càng rõ với nhóm hộ bán hàng online, quán ăn, dịch vụ, có lượng giao dịch lớn dịp cuối năm. Thực tế ghi nhận, không ít trường hợp dồn hóa đơn sang tháng 1/2026 để “gọn sổ”. Tuy nhiên, trong bối cảnh dữ liệu đang được quản lý chặt hơn bằng hệ thống điện tử, chính cách xử lý này lại đẩy hộ kinh doanh vào nhóm rủi ro cao.

Tháng 12/2025 – “điểm khóa sổ” không thể làm lại

Vì vậy, tháng 12/2025 là mốc khóa sổ, không thể làm lại. Mọi hóa đơn lập sai thời điểm, hoặc doanh thu bị dồn sang tháng 1/2026, đều có nguy cơ trở thành chênh lệch dữ liệu, khi cơ quan thuế đối chiếu điện tử trong năm 2026, buộc hộ kinh doanh phải giải trình hoặc điều chỉnh thuế.

Ở thời điểm hiện tại, giải pháp không nằm ở việc chờ hướng dẫn mới, mà ở việc xử lý dứt điểm dữ liệu cũ. Các chuyên gia khuyến nghị, hộ kinh doanh cần rà soát toàn bộ giao dịch phát sinh trong tháng 12/2025, xác định đúng thời điểm giao hàng, hoặc hoàn thành dịch vụ, lập hóa đơn đầy đủ và đối chiếu chặt chẽ giữa doanh thu, tồn kho và sổ bán hàng. Chuẩn hóa được tháng 12/2025, cũng đồng nghĩa với việc chủ động loại bỏ rủi ro thuế ngay từ những tuần đầu năm 2026.