Sầu riêng Việt Nam chuyển dịch rõ nét từ phát triển theo chiều rộng sang chú trọng chất lượng

Tại nhiều vùng chuyên canh sầu riêng ở Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, không khí thu hoạch, đóng gói và vận chuyển đang diễn ra nhộn nhịp. Từ các vùng trồng ở Đồng Tháp, Vĩnh Long, Đồng Nai, Lâm Đồng đến các trung tâm kho lạnh, hoạt động logistics được đẩy mạnh phục vụ xuất khẩu, cho thấy ngành hàng sầu riêng đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với sự chuyên nghiệp hơn trong sản xuất và tổ chức thị trường.

Năm 2025 được xem là giai đoạn đầy áp lực với ngành sầu riêng khi nhiều thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc, siết chặt yêu cầu về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Việc tăng cường kiểm tra kỹ thuật đối với tất cả các lô hàng khiến hoạt động xuất khẩu gặp không ít khó khăn trong giai đoạn đầu năm.

Tổng khối lượng xuất khẩu sầu riêng quả tươi năm 2025 đạt khoảng 1,1 triệu tấn, thấp hơn mức trên 1,3 triệu tấn của năm 2024. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn buộc ngành hàng phải điều chỉnh tư duy phát triển.

Thay vì chạy theo tăng trưởng nóng về sản lượng, nhiều doanh nghiệp và địa phương bắt đầu tập trung mạnh hơn vào chất lượng, kiểm soát an toàn thực phẩm và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Điều đáng chú ý là số lượng lô hàng xuất khẩu trong năm 2025 vẫn tăng mạnh. Điều này cho thấy hoạt động thương mại không hề chững lại mà đang chuyển dịch sang hướng linh hoạt hơn, thích ứng tốt hơn với các yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao từ thị trường quốc tế.

Bước sang năm 2026, ngành sầu riêng đặt mục tiêu phục hồi tăng trưởng cả về sản lượng lẫn giá trị xuất khẩu, đồng thời mở rộng thị trường và nâng cao vị thế thương hiệu sầu riêng Việt Nam.

Theo số liệu từ cơ quan hải quan, trong quý I/2026, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 221,7 triệu USD, tăng tới 230% so với cùng kỳ năm trước. Tổng khối lượng xuất khẩu vượt 80 nghìn tấn, trong đó sầu riêng tươi đạt khoảng 68,5 nghìn tấn và sầu riêng đông lạnh gần 11,6 nghìn tấn.

Đáng chú ý, ngoài thị trường truyền thống, sầu riêng Việt Nam đang gia tăng hiện diện tại nhiều thị trường khó tính. Xuất khẩu sang Hoa Kỳ tăng hơn 107%, Hàn Quốc tăng gần 262%, Australia tăng hơn 40% và Nhật Bản tăng gần 12% so với cùng kỳ năm 2025.

Một trong những điểm sáng nổi bật nhất là sự tăng trưởng mạnh của sầu riêng đông lạnh. Nếu năm 2024, xuất khẩu sầu riêng đông lạnh mới chỉ đạt hơn 4.600 tấn thì sang năm 2025 đã tăng vọt lên hơn 91.000 tấn, tức tăng gần 20 lần. Xu hướng này tiếp tục duy trì trong năm 2026.

Không chỉ tăng về sản lượng, sầu riêng đông lạnh còn có giá xuất khẩu bình quân cao hơn đáng kể so với sầu riêng tươi. Trong quý I/2026, giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 4.302 USD/tấn, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn khoảng 18-22% so với sầu riêng tươi.

Việc mở rộng nghị định thư xuất khẩu đối với sản phẩm đông lạnh đang mở ra cơ hội lớn cho ngành sầu riêng Việt Nam. Khác với quả tươi phụ thuộc nhiều vào mùa vụ và thời gian bảo quản ngắn, sầu riêng đông lạnh có khả năng tiếp cận các thị trường xa hơn, giảm áp lực logistics và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Nếu như trước đây, mở rộng diện tích và sản lượng là ưu tiên hàng đầu thì hiện nay, "chất lượng" đã trở thành từ khóa trung tâm của toàn ngành sầu riêng. Tại nhiều địa phương, nông dân bắt đầu thay đổi tập quán canh tác, chú trọng nhật ký sản xuất, kiểm soát tồn dư hóa chất và tuân thủ quy trình kỹ thuật phục vụ xuất khẩu.

Cùng với đó, hệ thống mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói đang ngày càng được hoàn thiện. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật của nước nhập khẩu mà còn trở thành “tấm hộ chiếu” giúp nông sản Việt Nam khẳng định tính minh bạch và năng lực truy xuất nguồn gốc trên thị trường quốc tế.

Theo các chuyên gia, đây chính là giai đoạn bản lề để ngành sầu riêng Việt Nam chuyển từ “tăng trưởng nóng” sang “tăng trưởng chất lượng”.

Từ những tín hiệu tích cực đầu năm 2026, có thể thấy sầu riêng Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để nâng tầm thương hiệu. Quan trọng hơn, thành công của những tháng đầu năm 2026 cho thấy ngành sầu riêng Việt Nam đang từng bước chuyển từ tư duy tăng trưởng dựa vào sản lượng sang mô hình phát triển dựa trên chất lượng, giá trị gia tăng và tính bền vững, nền tảng quan trọng để xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam có uy tín trên thị trường toàn cầu.