Nhập siêu vượt 14 tỷ USD khi doanh nghiệp FDI tăng mạnh nhập linh kiện

Cán cân thương mại của Việt Nam tiếp tục chịu áp lực lớn khi mức nhập siêu lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 5/2026 đã vượt 14 tỷ USD. Tuy nhiên, phía sau con số này là làn sóng tăng mạnh nhập khẩu linh kiện, máy móc và nguyên liệu của khu vực FDI nhằm phục vụ chu kỳ sản xuất và xuất khẩu mới.

Theo số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan, riêng trong nửa đầu tháng 5/2026, Việt Nam nhập siêu gần 5,7 tỷ USD — mức thâm hụt cao nhất tính theo từng kỳ kể từ đầu năm. Trong khi xuất khẩu đạt khoảng 21 tỷ USD, giảm 2,5% so với kỳ trước, nhập khẩu lại tăng gần 3,5%, lên hơn 26,7 tỷ USD.

Động lực lớn nhất đến từ nhóm điện tử và công nghệ cao. Riêng nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 10,74 tỷ USD, tăng gần 15%, tương đương tăng thêm khoảng 1,4 tỷ USD chỉ trong nửa tháng.

Bên cạnh đó, nhập khẩu máy móc, thiết bị và phụ tùng cũng tăng hơn 5%, lên khoảng 3,22 tỷ USD. Nhiều nhóm nguyên liệu đầu vào khác như thức ăn chăn nuôi, đậu tương hay nguyên liệu thuốc lá cũng tăng mạnh do doanh nghiệp đẩy mạnh tích trữ phục vụ sản xuất.

Khu vực doanh nghiệp FDI tiếp tục giữ vai trò chi phối trong hoạt động thương mại khi chiếm gần 80% tổng kim ngạch xuất khẩu và khoảng 20 tỷ USD nhập khẩu trong kỳ. Đáng chú ý, nhập khẩu của khối FDI tăng hơn 7%, cho thấy các tập đoàn nước ngoài đang mở rộng hoạt động trong chuỗi cung ứng toàn cầu đặt tại Việt Nam.

Ở chiều xuất khẩu, nhóm điện tử và điện thoại vẫn duy trì tăng trưởng nhẹ. Tuy nhiên, xuất khẩu máy móc, thiết bị và phụ tùng lại giảm gần 9%, trở thành một trong những yếu tố kéo giảm kim ngạch chung.

Theo giới phân tích, mức nhập siêu lớn hiện nay không hoàn toàn phản ánh nhu cầu tiêu dùng nội địa tăng mạnh mà chủ yếu đến từ việc doanh nghiệp FDI gia tăng nhập khẩu đầu vào để phục vụ sản xuất xuất khẩu. Điều này cho thấy Việt Nam vẫn đang hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và nhu cầu công nghệ toàn cầu.

Tuy nhiên, diễn biến này cũng phản ánh thực tế rằng nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu linh kiện và nguyên liệu trung gian. Phần lớn giá trị đầu vào trong các ngành công nghệ cao vẫn đến từ bên ngoài, khiến giá trị gia tăng giữ lại trong nước còn hạn chế dù quy mô thương mại liên tục mở rộng.

Giới chuyên gia cho rằng bài toán lớn của Việt Nam trong giai đoạn tới không chỉ là tăng quy mô xuất khẩu, mà còn phải nâng tỷ lệ nội địa hóa và phát triển công nghiệp hỗ trợ để giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi sản xuất toàn cầu.