Một năm sau đợt tăng thuế, Mỹ được gì và mất gì?

Một năm sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump triển khai loạt thuế quan quy mô lớn vào ngày 2/4/2025 – được gọi là “Ngày Giải phóng”, bức tranh thương mại Mỹ đã thay đổi rõ rệt. Theo phân tích của The Washington Post, thâm hụt thương mại giảm trong nhiều tháng liên tiếp, nhưng đi kèm là sự suy giảm việc làm sản xuất và áp lực lạm phát gia tăng.

Dữ liệu cho thấy thâm hụt thương mại thu hẹp chủ yếu do nhập khẩu giảm, thay vì xuất khẩu tăng mạnh. Một chuyên gia thương mại nhận định điều này phản ánh sự điều chỉnh dòng chảy hàng hóa dưới tác động của thuế quan, thay vì cải thiện năng lực cạnh tranh nội tại của nền kinh tế Mỹ.

Chính quyền ông Trump coi chính sách thuế quan là một công cụ đàm phán hiệu quả. Hơn 20 quốc gia đã có động thái mở cửa thị trường hoặc cam kết đầu tư vào Mỹ nhằm giảm thiểu tác động từ các mức thuế mới. Một quan chức thương mại Mỹ cho biết các thỏa thuận với Nhật Bản, Anh và Malaysia là minh chứng cho việc thuế quan có thể tạo áp lực buộc đối tác nhượng bộ.

Tuy nhiên, mặt trái của chính sách dần bộc lộ ở khu vực doanh nghiệp. Chi phí nhập khẩu tăng đã làm giảm biên lợi nhuận của nhiều tập đoàn sản xuất và bán lẻ. Một lãnh đạo doanh nghiệp công nghiệp cho biết chi phí đầu vào tăng khiến kế hoạch mở rộng sản xuất phải trì hoãn, đặc biệt với các công ty phụ thuộc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đáng chú ý, mục tiêu phục hồi sản xuất nội địa chưa đạt được như kỳ vọng. Số lượng việc làm trong ngành sản xuất tiếp tục giảm, cho thấy thuế quan không đủ để đảo ngược xu hướng dài hạn như tự động hóa và dịch chuyển sản xuất. Một nhà kinh tế nhận định chính sách thuế quan có thể làm chậm quá trình toàn cầu hóa, nhưng không thể thay đổi cấu trúc sản xuất toàn cầu.

Bất định chính sách trở thành một biến số lớn đối với môi trường kinh doanh. Việc điều chỉnh thuế quan diễn ra nhanh và khó dự đoán khiến nhiều doanh nghiệp phải trì hoãn đầu tư hoặc đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Theo một chuyên gia tại Washington, chi phí lớn nhất không nằm ở thuế, mà ở sự thiếu ổn định trong hoạch định chính sách.

Áp lực pháp lý cũng gia tăng khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết việc sử dụng quyền khẩn cấp để áp thuế là không hợp pháp. Quyết định này kéo theo yêu cầu hoàn trả khoảng 150 tỷ USD tiền thuế đã thu, tạo ra một rủi ro tài khóa đáng kể cho chính quyền.

Tổng thể, chính sách thuế quan đã định hình lại cách Mỹ tham gia vào thương mại toàn cầu, chuyển từ tự do hóa sang bảo hộ có chọn lọc. Tuy nhiên, như một chuyên gia kinh tế nhận định, lợi ích ngắn hạn về đàm phán và giảm thâm hụt đang đi kèm với chi phí dài hạn về tăng trưởng và ổn định kinh tế.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra không còn là thuế quan có hiệu quả hay không, mà là mức độ đánh đổi mà nền kinh tế Mỹ sẵn sàng chấp nhận để duy trì chiến lược này trong dài hạn.