Chi phí đầu vào tăng tới 40%, doanh nghiệp kiến nghị bình ổn giá
Đà tăng của giá đầu vào đang lan rộng trên nhiều lĩnh vực, từ xây dựng đến sản xuất và logistics. Không ít doanh nghiệp ghi nhận chi phí tăng 20–40%, trong khi hợp đồng đã ký trước đó khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể.
Áp lực chi phí nguyên vật liệu, năng lượng và logistics tăng mạnh trong quý I/2026 đang bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp, buộc nhiều đơn vị phải kiến nghị các giải pháp bình ổn giá đầu vào, bảo đảm nguồn cung và cải thiện dòng tiền để duy trì hoạt động.
Theo bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng ban Thống kê Công nghiệp và Xây dựng (Cục Thống kê), dù đầu tư công được thúc đẩy tích cực, nhiều doanh nghiệp xây dựng vẫn gặp khó khăn khi giá dầu, vật liệu và chi phí logistics đồng loạt tăng.
Dữ liệu cho thấy chỉ số giá sản xuất (PPI) quý I/2026 tăng trên diện rộng. Nhóm nguyên vật liệu xây dựng tăng 1,59% so với quý trước và tăng 6,32% so với cùng kỳ – mức cao nhất trong các nhóm đầu vào. Đáng chú ý, giá đá, cát, sỏi tăng tới 30,66%, phản ánh áp lực từ chi phí khai thác và nguồn cung hạn chế.
Ở các nhóm vật liệu khác, giá sản phẩm kim loại tăng 2,46%, dây và thiết bị điện tăng 10,78%, sản phẩm gỗ tăng 2,3%. Trong khi đó, chi phí năng lượng cũng leo thang khi giá sản xuất điện, khí đốt và điều hòa tăng 5,23% so với cùng kỳ.
Áp lực không chỉ dừng ở xây dựng mà lan sang công nghiệp chế biến, chế tạo. Chỉ số giá sản xuất toàn ngành tăng 2,95%, trong đó riêng chế biến chế tạo tăng 3,13%. Nhiều ngành ghi nhận mức tăng đáng kể như điện tử, máy tính tăng 5,97%, hóa chất tăng 3,69% và dệt may tăng 3,51%.
Thực tế từ doanh nghiệp cho thấy mức độ tác động còn rõ nét hơn. Một số đơn vị ghi nhận chi phí vận tải tăng khoảng 20%, giá sản phẩm tăng 30–40% trong khi hợp đồng đã ký trước đó không thể điều chỉnh. Ông Lê Huy Thức, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tự động hóa PMTT, cho biết giá đồng tăng từ 11.600 USD/tấn lên 14.000 USD/tấn khiến doanh nghiệp phải bù lỗ khoảng 100 triệu đồng mỗi tấn hàng, rơi vào tình trạng “lấy công làm lãi”.
Áp lực chi phí tiếp tục lan sang lĩnh vực dịch vụ, đặc biệt là logistics. Chỉ số giá sản xuất dịch vụ tăng 4,07% so với cùng kỳ, trong đó vận tải và kho bãi tăng 8,77%, riêng vận tải hàng không tăng tới 69,85% – mức tăng đột biến góp phần đẩy chi phí toàn chuỗi cung ứng đi lên.
Theo ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), chi phí logistics tăng nhanh đang trở thành điểm nghẽn đối với xuất khẩu, đặc biệt trong bối cảnh rủi ro địa chính trị có thể làm gián đoạn luồng vận chuyển toàn cầu.
Khảo sát của Ban IV với 228 doanh nghiệp cho thấy có tới 87,7% doanh nghiệp ghi nhận chi phí đầu vào tăng, trong đó hơn 50% đánh giá tăng mạnh. Khoảng 18,4% doanh nghiệp cho biết chi phí tăng trên 20%, chủ yếu do giá năng lượng, nguyên vật liệu và chi phí tài chính.
Trước áp lực này, cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ ưu tiên bình ổn giá năng lượng và nguyên vật liệu, bảo đảm nguồn cung, đồng thời triển khai các giải pháp hỗ trợ tín dụng, giảm lãi suất và cải thiện dòng tiền. Bên cạnh đó, việc đẩy nhanh thanh toán trong các dự án đầu tư công cũng được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động.
Nhìn tổng thể, áp lực chi phí đang chuyển từ yếu tố rủi ro sang tác động thực tế, buộc doanh nghiệp phải thích ứng nhanh hơn trong bối cảnh biên lợi nhuận ngày càng bị thu hẹp.
Mạnh Huyền
