Hà Nội công bố phương án điều chỉnh quy hoạch sông Hồng, mở đường cho đại lộ cảnh quan 40km

Ngày 5/9, UBND TP Hà Nội có báo cáo điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000, làm cơ sở triển khai Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng - một trong 9 trục động lực phát triển của Thủ đô theo Quy hoạch tổng thể Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Từ ngày 7 đến 27/9, thành phố lấy ý kiến rộng rãi cơ quan, chuyên gia và người dân về phương án này bằng cả hình thức trực tuyến lẫn trực tiếp.

Việc điều chỉnh dựa trên hàng loạt chủ trương lớn của Trung ương: Nghị quyết 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết 30-NQ/TW năm 2022 về phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng; cùng Nghị quyết 258/2025/QH15 của Quốc hội cho phép thí điểm cơ chế đặc thù triển khai các dự án lớn tại Hà Nội. Trên cơ sở đó, HĐND thành phố đã thông qua chủ trương đầu tư dự án từ tháng 12/2025; UBND thành phố phê duyệt nhà đầu tư và khởi công một hạng mục thành phần vào ngày 19/12/2025. Sau khi thống nhất phương án với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ngày 3/6/2026 thành phố tiếp tục chọn nhà đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT). Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án khoảng 736.963 tỷ đồng, triển khai giai đoạn 2026-2038.

Vì sao phải điều chỉnh?

Sông Hồng gắn liền với lịch sử Hà Nội, nhưng hệ thống đê hai bên bờ vốn xây để chống lũ cũng tạo ra ranh giới ngăn cách dòng sông với đô thị. Hạ tầng khu vực ngoài đê còn thiếu đồng bộ, cảnh quan chưa được đầu tư tương xứng, trong khi tình trạng lấn chiếm đất ven sông diễn ra thường xuyên. Mục tiêu lần điều chỉnh này là chuyển tư duy đô thị từ "quay lưng ra sông" sang "quay mặt vào sông", hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa, sáng tạo, dựa trên 6 giá trị cốt lõi: an toàn phòng chống lũ, sinh thái, hạ tầng, chuyển đổi chức năng, phát triển kinh tế và văn hóa văn minh.

Phạm vi 11.418ha, ba phân đoạn không gian

Khu vực nghiên cứu trải dài 40km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, đi qua giữa đô thị trung tâm, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, thuộc 16 xã, phường (9 xã, 7 phường), tổng diện tích khoảng 11.418ha. Giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng phạm vi về phía Tây và phía Nam thành phố. Hiện trạng khu vực gồm khoảng 3.626ha mặt nước (30%), 5.741ha đất nông nghiệp (50%), 1.102ha đất ở (10%) và 949ha đất chức năng khác. Dân số hiện tại khoảng 279.525 người. Khu vực quy hoạch có tới 123 công trình di tích (1 di tích quốc gia đặc biệt, 26 cấp quốc gia, 35 cấp thành phố, 61 chưa xếp hạng) và 14 địa điểm lưu niệm cách mạng, kháng chiến.

Đồ án chia trục sông thành ba phân đoạn chức năng. Phân đoạn 1 (cầu Hồng Hà - cầu Thăng Long) rộng khoảng 3.400ha, dân số dự kiến 160.000 người, định hướng tái thiết đô thị, cải tạo làng xóm truyền thống, phát triển công viên sinh thái. Phân đoạn 2 (cầu Thăng Long - cầu Thanh Trì) rộng khoảng 4.500ha, dân số dự kiến 541.000 người, được xem là khu vực trọng tâm - "phòng khách đô thị" - với trung tâm tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo, công trình điểm nhấn kết nối Hồ Tây - Cổ Loa. Phân đoạn 3 (cầu Thanh Trì - cầu Mễ Sở) rộng khoảng 3.400ha, dân số dự kiến 499.000 người, tập trung các cụm công viên, khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam và không gian nông nghiệp sinh thái.

Tính chung toàn tuyến, dân số dự báo tăng lên 800.000-1,2 triệu người. Chỉ tiêu đất dân dụng khoảng 55 m²/người, đất đơn vị ở khoảng 15 m²/người; mật độ xây dựng khu dịch vụ - công cộng tối đa 60%, nhóm nhà ở 35-40%, công viên chuyên đề 25%, công viên công cộng 5%. Về tầng cao, công trình phổ biến từ 30 đến 45 tầng, điểm nhấn là tháp Kỷ Nguyên cao 109 tầng; làng xóm truyền thống được giữ lại dự kiến khống chế 3 tầng. Đất được khai thác theo ba mức thềm địa hình: trên 11,5m được phép xây mới; 9,5-11,5m là không gian linh hoạt cho dân cư hiện có; dưới 9,5m dành cho phục hồi sinh thái, cảnh quan đường dạo - bảo đảm nguyên tắc không thu hẹp không gian thoát lũ, không xây đê mới nằm trong đê cũ.

12 cụm làng xóm di dời, tái thiết hay cải tạo chỉnh trang?

Theo tiêu chí an toàn phòng chống lũ, các làng xóm cũ được phân ba nhóm. Nhóm di dời (theo Quyết định 257/QĐ-TTg năm 2016) gồm cụm Võng La - Hải Bối (xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, khoảng 27ha) và làng Bắc Cầu thuộc phường Bồ Đề (khoảng 35,5ha). Nhóm tái thiết phục vụ khu vực "phòng khách đô thị" gồm cụm Nhật Tân - Tứ Liên thuộc phường Hồng Hà (khoảng 96ha) và cụm Thống Nhất (Hạ Trại, Trung Thôn) thuộc phường Long Biên (khoảng 12ha). Tám cụm còn lại thuộc diện cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc, giữ lại khu vực lõi làng nghề và di tích: Văn Quán - Đông Cao - Tráng Việt (xã Mê Linh); Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh (Vĩnh Thanh, Đông Anh); Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan (di dời một phần khoảng 4,5ha); Văn Đức; Thúy Lĩnh (phường Lĩnh Nam); Yên Mỹ (xã Thanh Trì); Đại Lan và cụm Tranh Khúc - Vạn Phúc (xã Nam Phù).

Khoảng 265ha đất tái định cư, ưu tiên tại chỗ

Thành phố định hướng đa dạng hóa địa điểm, loại hình nhà đất tái định cư, ưu tiên bố trí ngay trên địa bàn xã, phường nơi người dân đang sinh sống để duy trì sinh kế, gắn kết cộng đồng; chỉ khi không đủ quỹ đất mới bố trí tại khu vực lân cận. Các khu tái định cư phải bảo đảm điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Qua rà soát bước đầu, quỹ đất tại chỗ dự kiến khoảng 265ha, gồm: xã Mê Linh 72ha, xã Vĩnh Thanh và Đông Anh 30ha, xã Bát Tràng 35ha, xã Ô Diên 11ha, phường Thượng Cát và Đông Ngạc 12ha, phường Yên Sở 10ha, xã Nam Phù 72ha, xã Hồng Vân 23ha.

Riêng các phường, xã Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề và Long Biên - nơi chưa có quỹ đất tái định cư phía trong đê - người dân sẽ được bố trí tại các khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư tập trung, gồm: Thư Lâm - Đông Anh (khoảng 736,84ha), Bắc Thăng Long/Urban City (khoảng 474ha), khu tại phường Lĩnh Nam (khoảng 169,5ha), khu tại Bồ Đề - Long Biên - Bát Tràng (khoảng 270,68ha), khu định cư Long Biên - Bồ Đề (khoảng 201ha) và khu định cư Lĩnh Nam (khoảng 101ha). Hạ tầng kỹ thuật tại một số khu dự kiến hoàn thành từ 2027-2028, nhà tái định cư cao tầng hoàn thành chậm nhất năm 2030.

Bồi thường gấp đôi mức thông thường

Chính sách bồi thường, hỗ trợ được xây dựng theo Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội, Nghị định 88/2024/NĐ-CP, Nghị quyết 36/2026/NQ-HĐND và Quyết định 40/2026/QĐ-UBND của thành phố. Với các trường hợp đủ điều kiện pháp lý, mức bồi thường bằng tiền về đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp được áp dụng gấp 2 lần mức quy định thông thường; người dân còn được bồi thường công trình, tài sản, cây trồng, vật nuôi. Các khoản hỗ trợ đi kèm gồm: ổn định đời sống, sản xuất kinh doanh; di dời vật nuôi; đào tạo, chuyển đổi nghề (bằng 5 lần giá đất nông nghiệp); hỗ trợ tái định cư; hỗ trợ tháo dỡ, di dời.

Việc bố trí tái định cư phải hoàn tất trước khi có quyết định thu hồi đất; nếu tiền bồi thường không đủ mua một suất tái định cư tối thiểu, phần thiếu sẽ được Nhà nước hỗ trợ. Hộ gia đình nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ có thể được xem xét thêm suất tái định cư. Thành phố sẽ giải phóng mặt bằng ngay đối với đất công, đất nông nghiệp và các khu vực đủ điều kiện thu hồi, đồng thời đôn đốc chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ xây dựng quỹ nhà tái định cư trước khi di dời dân.