G7 và EU ra tín hiệu đỏ: Hormuz và chi phí vận tải tăng vọt
G7 và EU ngày 21/3 đồng loạt hối thúc Iran dừng tấn công, gửi tín hiệu cảnh báo mạnh tới Trung Đông. Eo biển Hormuz bất ổn khiến chi phí vận chuyển, bảo hiểm, giá năng lượng tăng vọt, gây áp lực trực tiếp lên chuỗi cung ứng và thị trường hàng hóa.
Ngày 21/3, các bộ trưởng ngoại giao G7 và Liên minh châu Âu (EU) đồng loạt ra tuyên bố hối thúc Iran “ngay lập tức và vô điều kiện” chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào các đồng minh ở Trung Đông. Trong cùng ngày, tàu ngầm hạt nhân HMS Anson của Hải quân Hoàng gia Anh được triển khai tại phía Bắc biển Arập, có khả năng phóng tên lửa hành trình Tomahawk và ngư lôi hạng nặng nếu được lệnh, cho thấy nguy cơ quân sự tại khu vực đang tăng cao.
Sự leo thang này càng làm nổi bật vai trò chiến lược của Eo biển Hormuz, tuyến vận tải huyết mạch chi phối khoảng 20% nguồn cung dầu và khí toàn cầu. Mỗi gián đoạn tại Hormuz không chỉ tác động tới năng lượng mà còn trực tiếp đẩy chi phí vận chuyển và giá cả hàng hóa nhập khẩu tại Trung Đông.
Các nước vùng Vịnh vốn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu lương thực: Ả Rập Xê Út hơn 80%, UAE khoảng 90%, Qatar lên tới 98%. Khi tàu thương mại phải tránh hoặc chậm trễ qua tuyến Hormuz, doanh nghiệp bán lẻ như Kibsons International tại UAE phải gấp rút điều chỉnh tuyến vận chuyển hàng tươi sống từ Nam Phi và Australia, trong khi chi phí vận tải và bảo hiểm tăng vọt.
Thị trường dầu mỏ cũng chịu áp lực trực tiếp. Tàu HMS Anson cùng khả năng triển khai tên lửa Tomahawk là tín hiệu cảnh báo tới các nhà đầu tư về nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Giá dầu Brent đã từng nhạy cảm với bất ổn tại Hormuz, và mỗi gián đoạn mới có thể tạo ra hiệu ứng domino, đẩy chi phí nhiên liệu và năng lượng toàn khu vực tăng lên, tác động đến giá lương thực và dịch vụ.
Chính quyền Nhật Bản để ngỏ khả năng triển khai lực lượng rà phá thủy lôi tại Hormuz nếu đạt thỏa thuận ngừng bắn, nhưng đây chỉ là biện pháp tình thế. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư đang phải cân nhắc chi phí logistics, bảo hiểm và nguy cơ gián đoạn kéo dài. Trong bối cảnh này, rủi ro kinh tế đang song hành với căng thẳng chính trị, nhấn mạnh rằng thị trường không chỉ phản ứng với biến động giá mà còn với “sức khỏe” của các tuyến vận tải chiến lược.
Hormuz vì thế không còn là câu chuyện riêng của dầu mỏ. Khi tuyến huyết mạch này bất ổn, các mắt xích kinh tế phía sau từ lương thực, năng lượng đến chi phí vận chuyển đều chịu tác động trực tiếp, đẩy thị trường vào trạng thái mong manh hơn vẻ bề ngoài.
Vương Anh
